Սոցիալական պաշտպանություն

Կառավարության ծրագիր

  • Կառավարությունը նպատակադրվել է մինչև 2023 թվականը վերացնել ծայրահեղ աղքատությունը, էապես նվազեցնել աղքատությունը: Այս նպատակի իրագործման համար առանցքային նշանակություն են ունենալու բնակչության աղքատ խավի շրջանում կրթության և աշխատանքի քաջալերումը, գործարարությունը խթանող ծրագրերի իրականացումը:
  • Ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների համակարգի ներդրումը կբարձրացնի սոցիալական պաշտպանության համակարգի կառավարման արդյունավետությունը, ինչպես նաև սոցիալական ծառայությունների որակը, ինչը կապահովվի ընտանիքի (անձի) սոցիալական կարիքներին համապատասխան՝ բազմաբնույթ ու ամբողջական սոցիալական ծառայությունների փաթեթի տրամադրմամբ և անձնակազմի մասնագի-տական կարողությունների հզորացմամբ։
  • Սոցիալական ծառայությունների մատուցման ոլորտում մասնավոր կազմակերպությունների մուտքը խրախուսելով՝ կձևավորվի մրցակցային միջավայր, կներդրվեն ֆինանսավորման այլընտրանքային մոդելներ, կխթանվի սոցիալական ծառայությունների բազմազանությունը։
  • Միջոցներ կձեռնարկվեն սոցիալական ծառայությունների հասանելիությունն ու մատչելիությունն ապահովելու ուղղությամբ՝ ընդլայնելով առցանց եղանակով մատուցվող ծառայությունների շրջանակը։ Կկատարելագործվեն ծառայությունների մատուցման ընթացակարգերը, և կընդլայնվի այլ տեղեկատվական համակարգերից ինքնաշխատ եղանակով ստացվող և կիրառվող տեղեկատվության (տվյալների) շրջանակը։
  • Պարբերաբար բարձրացվելու են պետական կենսաթոշակների չափերը՝ ապահովելով միջին կենսաթոշակի չափի առաջանցիկ աճ՝ գնաճի նկատմամբ։
  • Բարեփոխվելու է նաև կուտակային բաղադրիչը՝ խրախուսելով կուտակային միջոցների ներդրումը Հայաստանի Հանրապետությունում։
  • Կառավարության ուշադրության կենտրոնում է լինելու նաև կանանց տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնումը, ինչպես նաև կանանց և տղամարդկանց հավասար իրավունքների և հավասար հնարավորությունների իրականացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծումը:
  • Կիրականացվի զբաղվածության կարգավորման պետական ծրագրերի հասցեականության բարձրացում, նոր ծրագրերի ներդրում՝ նպատակաուղղված աշխատաշուկայում երիտասարդների, հաշմանդամություն ունեցող անձանց, կանանց մրցունակության բարձրացմանը, «կրթություն-աշխատաշուկա» փոխառնչությունների խթանմանը, գործատուների մոտ առկա թափուր աշխատատեղերի համալրմանը, արդյունքում՝ գործազրկության մակարդակի նվազմանը:
  • Արժանապատիվ աշխատանքի իրավունքի իրականացման նպատակով շարունակաբար կպարզեցվեն աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմները, կհամապատասխանեցվեն միջազգային պայմանագրերով ամրագրված պահանջներին, ինչպես նաև, հաշվի առնելով երկրի մակրոտնտեսական ցուցանիշները, կիրականացվի նվազագույն ամսական աշխատավարձի շարունակական բարձրացում:
  • Կառավարությունը հաստատակամ է մինչև 2023 թվականը գործազրկությունն էապես կրճատելուն:
  • Աշխատողների իրավունքների պաշտպանության համար տեսչական համակարգի ինստիտուցիոնալ, գործառնական և իրավական հիմքերի հետագա բարեփոխումների համատեքստում կապահովվի աշխատանքային օրենսդրության պահանջների կատարման նկատմամբ ամբողջական և արդյունավետ պետական վերահսկողության համակարգի ներդրումը, կդիտարկվի արհմիությունների դերի բարձրացումը:
  • Վերահաստատելով հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությանը հետևողական ջանքերը՝ Կառավարությունը շարունակելու է ձեռնարկել անհրաժեշտ բոլոր միջոցները՝ բացառելու համար հաշմանդամության հիմքով խտրականությունը կյանքի բոլոր ոլորտներում։
  • Կառավարությունը հետևողական է լինելու երեխաների մուտքը մանկատներ կանխարգելելու, նրանց ընտանիք վերադարձնելու, ինչպես նաև մանկատնից դուրս եկող երիտասարդների անկախ կյանքի կազմակերպման գործընթացը սահուն կազմակերպելու հարցում։
  • Կառավարության գործունեության կարևորագույն նպատակներից մեկն էլ լինելու է գույքագրել 1988 թվականի աղետալի երկրաշարժի հետևանքով մինչև այժմ տնակներում բնակվող ընտանիքների բնակարանային խնդիրները՝ նպատակ ունենալով առավելագույնս սեղմ ժամկետներում բնակարաններով ապահովել երկրաշարժի հետևանքով բնակարանի կարիք ունեցող ընտանիքներին:

Խորհրդարանական ուժեր

Իմ Քայլը դաշինք logo Իմ Քայլը դաշինք

  • Ոլորտում մեզ համար գերակա է լինելու ակտիվ աշխատաշուկայի քաղաքականության վարումը, մասնավորապես` աշխատաշուկայի առաջարկի եւ պահանջարկի համապատասխանեցումը փաստերի վերլուծության հիման վրա մշակված ծրագրերի միջոցով, գործազուրկների հմտությունների եւ կարողությունների զարգացումը, աջակցությունն աշխատանքի որոնման աշխատանքներում եւ աշխատանքային նոր հնարավորությունների ստեղծումը: Ոլորտի քաղաքականության թիրախում են լինելու հատկապես գործազուրկ երիտասարդները, կանայք եւ աշխատաշուկայի կառուցվածքային փոփոխության պատճառով գործազուրկ մնացած ոչ բարձր որակավորում ունեցող աշխատուժը: Մինչեւ 2023 թվականը միջազգային լավագույն փորձի կիրառմամբ եւ փաստերի վերլուծության հիման վրա մշակելու ենք փաթեթային ծրագրեր, ինչը նաեւ ուղեկցվելու է Զբաղվածության պետական գործակալության բարեփոխմամբ: Կարեւորելու ենք նաեւ աշխատանքային իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված միջոցառումների իրականացումը:
  • Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների հետ միասին մշակելու ենք թիրախային քաղաքականություն հատուկ կարիքներ ունեցող անձանց սոցիալական ինտեգրումն ապահովելու, հանրային օգտագործման շինությունները համապատասխան ձեւով կահավորելու, վերջիններիս համար խնամքի մասնագիտացված կենտրոններ ստեղծելու ուղղությամբ:
  • Առկա ժողովրդագրական բացասական միտումները մեղմելուն է միտված լինելու ընտանիքի նոր քաղաքականության մշակումը: Մասնավորապես` ծնելիության մակարդակը բարձրացնելու համար մշակելու ենք երիտասարդ ընտանիքներին մատչելի բնակարանով ապահովելու նախագծեր:
  • «Աղքատության որոգայթից» խուսափելու համար իրականացնելու ենք աղքատության պատճառների համապարփակ ուսումնասիրություն եւ ըստ այդմ մշակելու ենք համալիր գործողություններ: Բարեփոխելու ենք աղքատության նպաստների տրամադրման կարգը: Ըստ այդմ` նախատեսում ենք զբաղվածության քաղաքականության որոշ բաղադրիչներ պարտադիր դարձնել նպաստների գործազուրկ շահառուների համար:
  • Պետական համակարգում հնարավոր խնայողությունների ու եկամուտների նոր աղբյուրների շնորհիվ նախատեսում ենք մինչեւ 2023 թվականը կենսաթոշակների բարձրացում:
  • Բարեփոխումներ ենք իրականացնելու պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգում եւ պարտադիր կենսաթոշակային ֆոնդերի` ակտիվների մեջ ներդրումներ կատարելու օրենսդրական կարգավորման մեջ, ինչի արդյունքում խրախուսվելու է ակտիվների ներդրումը Հայաստանի Հանրապետությունում:
  • Մինչեւ 2023 թվականը աղքատությունը իջեցնելու ենք առնվազն 10 տոկոսային նիշով` վերացնելով ծայրահեղ աղքատությունը, գործազրկությունը` 5 տոկոսային նիշով:

Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն logo Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն

  • Անհրաժեշտ է վերանայել ոչ նպատակային օժանդակության քաղաքականությունը` այն դարձնելով նպատակային եւ ընդլայնելով պետության կողմից տրամադրվող սոցիալական օժանդակությունը իրապես կարիքավոր խմբերին:
  • Անվճար ծառայությունները, այդ թվում` բժշկական օգնությունը, պետք է տրամադրվեն միայն սոցիալական արդարության սկզբունքի հիման վրա:
  • Կարեւոր ենք համարում սոցիալական աշխատանքի ինստիտուտի կայացումը և զարգացումը, տեղական սոցիալական ծրագրերի մշակումը` համայնքի սոցիալական կարիքների գնահատման միջոցով, ծրագրի համար ֆինանսական միջոցների ներգրավումը, սոցիալական պաշտպանության ոլորտում ծառայությունների տրամադրման այլընտրանքային մեխանիզմների ներդրումը, սոցիալապես անապահով աշխատողների թվի հետեւողական նվազումը, նվազագույն ամսական աշխատավարձի շարունակական բարձրացումը:
  • Երկարաժամկետ հեռանկարում բնակչության թվի փոփոխումը ստեղծելու է լրջագույն մարտահրավերներ աշխատանքի շուկայում: Անհրաժեշտ է լինելու՝ ապահովել աշխատուժի շուկայի ճկունության բարձրացում եւ ստվերային զբաղվածության վերացում, մասնագիտական կրթության հիման վրա աշխատուժի որակի բարձրացում եւ մասնագիտական շարժունակության աճի խթանում, աշխատուժի շուկայի եւ գործազուրկ քաղաքացիների կապի ստեղծում՝ հասցեականության բարձրացման նպատակով, աշխատուժի շուկայի եւ կրթության փոխկապակցվածության հայեցակարգի մշակում եւ կիրառում՝ աշխատաշուկայի համալրման նպատակով, դպրոցների բազայի հիման վրա ստեղծել մեծահասակների շարունակական կրթության հնարավորություններ, որտեղ կսովորեն նվազագույն անհրաժեշտ գիտելիքներ մաթեմատիկա, օտար լեզու եւ համակարգչային հմտություններ առարկաներից։

Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն logo Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն

  • Նվազագույն աշխատավարձի չափը մեր երկրի քաղաքացիներին պետք է ապահովի արժանապատիվ կենսամակարդակ: Աշխատանքային կենսաթոշակի չափը մեր հայրենակիցներին պետք է երաշխավորի կենսաապահովման նվազագույն պայմաններ: Աշխատավարձերն ու թոշակները գնաճին համընթաց պետք է պարբերաբար ինդեքսավորվեն:
  • Սեղմ ժամկետում անհրաժեշտ է ընդունել նոր հարկային օրենսգիրքը, որը տևական ժամանակահատվածի համար կսահմանի պարզ, հասկանալի խաղի կանոններ: Գործող եկամտային հարկը պետք է իջեցնել՝ հիմքում դնելով հարկման պրոգրեսիվ սանդղակը:
  • 2019 թվականի մարտի 1-ից առաջիկա 5 տարիների կտրվածքով, գյուղացիական տնտեսությունների համար տարեկան 1 հա հողամասի ոռոգման ջրի դիմաց վճարը սահմանել 1000 ՀՀ դրամ:
  • Արագաչափերի և կարմիր գծերի վերացում 2019 թվականի փետրվարի 1-ից:
  • Գազի սակագնի էական իջեցում, քանզի սահմանին 1000 մետր խորանարդը ՀՀ-ն ստանում է 150 ԱՄՆ դոլլարվ, իսկ վերջնական սպառողին այն հասնում է մոտ 2 անգամ բարձր գնով:
  • Էլեկտրաէներգիայի սակագնի կտրուկ իջեցում:
  • Հասանելի առողջապահական ծառայություն: Պետական պատվերի համակարգը պետք է ամբողջապես սերտիֆիկացնել:

 

Արտախորհրդարանական ուժեր

Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն logo Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն

  • Սոցիալական ապահովության համակարգը պետք է ապահովի արժանապատիվ ծերություն եւ հարափոփոխ աշխարհում աշխատուժի անընդհատ վերապատրաստման, բարելավման նոր հնարավորությունների ընձեռում։ Եթե իրացված կենսաթոշակային բարեփոխումները երկարաժամկետ հատվածում հնարավոր են դարձնում առաջին նպատակի իրագործումը, ապա երկրորդի համար անհրաժեշտ են կրթության, տնտեսության եւ սոցիալական ոլորտների մասնագետների համատեղ ջանքերը։
  • Անհրաժեշտ է սպայական ծառայության սոցիալական երաշխիքների ուժեղացում և ժամկետային զինծառայության որակի բարձրացում, քաղաքացու ապագա սոցիալական կարգավիճակի հետ փոխշաղկապում:

 

Քաղաքացու որոշում կուսակցություն logo Քաղաքացու որոշում կուսակցություն

  • Սո­ցիա­լա­կան քաղաքականության նպատակն է բարեկեցության ցանկացած մակարդակում գտնվող քաղաքացու համար ապահովել բարեկեցության, մշա­կութային զարգացման, սոցիալական ապահովության ավելի բարձր մակարդակ տեղափոխվելու բո­լոր պայմանները։
  • Ընդհանրապես, կենսագործունեության որևէ փուլում դժվարությունների հանդիպած քաղաքա­ցի­ները պետք է զգան պետական հոգածությունը՝ իր հնարավորությունների ողջ ծավալով։ Գործ­նա­կա­նում դա կարող է դրսևորվել աշխատատեղերի ստեղծման արդյունավետ քաղաքականության վար­մամբ, աշխատունակ քաղաքացիների մասնագիտական վերապրոֆիլավորման հնա­րա­վո­րու­թյամբ, համընդհանուր բարեկեցությանն ուղղված ու աղքատության հաղթահարմանը միտված և ար­դյուն­քի արդար բաշխման՝ պետության վարած քաղաքականությամբ, և այլն։
  • Ցածր եկամուտ ստացողները պետք է հարկվեն ցածր տոկոսադրույքներով:
  • Ձգտելու ենք հարկման անհատական մոտեցման, որ քաղաքացիները հարկվեն տարբեր դրույքաչափերով՝ կախված առողջական վիճակից, խնամքին ունեցած անչափահասների կամ ծերերի թվից, այլ սոցիալական հանգամանքներից:
  • Մշակելու ենք մեխանիզմներ, որոնց միջոցով ժողովրդի սեփականությունը հանդիսցող բնական ռեսուրսների օգտագործումից գալիք սերունդների համար կկուտակվի մասնաբաժին:
  • Ներդնելու ենք բազմագործոն և ճկուն հարկային գոտիականություն և հասցեականություն՝ ապահովելու ազատ շուկայի պայմաններում տնտեսական ցածր մրցունակություն ունեցող տարածքների համաչաձ զարգացումը, տնտեսությունից դուրս մնացած հանրույթների ներառումը։
  • Մեր երկրի կայացման և տնտեսության զարգացման գրավականը սոցիալապես պատասխանատու գործատուներ, արհմիություններ և պետություն  համագործակցությունն է, ընդ որում՝ նաև պետության արբիտրի դերի բարձրացումը:
  • Մենք նպատակ ունենք նպաստել ոչ ֆորմալ/ինքնազբաղված աշխատողների ֆորմալ դաշտ տեղափոխվելուն՝ հնարավորություն տալով դառնալ հարկատուներ և օգտվել պետության կողմից տրամադրվող երաշխիքներից՝ կենսաթոշակ, առողջապահություն, մասնագիտացված և բարձրագույն կրթություն:
  • Մենք նպատակ ունենք նպաստել աշխատողների ներկայացուցիչների (արհմիությունների) և գործատուների առավելագույն  ներգրավվածությանը աշխատանքային ոլորտի ռազմավարության մշակման գործում, այդ թվում՝  նվազագույն աշխատավարձի սահմանման, սպառողական զամբյուղի հաշվարկման ընթացակարգերում:

Սասնա Ծռեր կուսակցություն logo Սասնա Ծռեր կուսակցություն

Ժամանակն է՝

  • Վերացնելու առողջապահության պետպատվերային և սոցիալական օգնությունների ու նպաստների վճարման համակարգերը և դրանց փոխարեն ներդնելու էլեկտրոնային վճարման միասնական համակարգ:
  • Մասնագիտական սկզբունքով վերակենդանացնելու արհմիությունները:
  • Ըստ իրական պահանջների վերահաշվարկելու նվազագույն սպառողական զամբյուղը:
  • Մշակելու և իրականացնելու ծայրահեղ աղքատության հաղթահարման, կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված անձանց և ընտանիքների աջակցության արդյունավետ պետական ծրագրեր:
  • Նվազագույն աշխատավարձը և կենսաթոշակը փուլ առ փուլ հասցնելու սպառողական նվազագույն զամբյուղի մակարդակին:
  • Ապահովելու սոցիալապես անապահով անձանց անվճար մասնագիտական կրթությունը:
  • Վերանայելու պետական կառավարման համակարգի աշխատողների աշխատավարձերը՝ փուլ առ փուլ դրանք հասցնելով արժանապատիվ կյանք ապահովելու մակարդակի: Մշակելու ոչ պետական հատվածում աշխատողների արժանապատիվ կյանք ապահովող աշխատավարձի ձևավորման պետական միջոցառումների ծրագիր և մեկնարկելու դրա իրագործումը:

Մենք դաշինք logo Մենք դաշինք

  • Աղքատության կրճատում: Հանրային բոլոր ծառայությունների մատչելիության ապահովում: Ընդհանուր աղքատության ցուցանիշը 2019-2021թթ. ընթացքում ներկայիս ավելի քան 30%-ից իջեցնել առվազն մինչև 15%, իսկ ծայրահեղ աղքատների թիվը՝ ոչ ավելի քան 2%-ը:
  • Նոր աշխատատեղերի ստեղծում՝ թիրախավորված ներդրումների ներգրավման, ինչպես նաև բնական և ներքին ռեսուրսների արդյունավետ ու հիմնավորված օգտագործման միջոցով:
  • Կենսաթոշակի և նվազագույն աշխատավարձի բարձրացում առնվազն 25%-ի չափով՝ մենաշնորի և ստվերի կրճատման հաշվին:
  • Մանկավարժների, բժիշկների, գիտության ոլորտի աշխատողների, պաշտպանության ոլորտի սպայական և ենթասպայական կազմի աշխատավարձերի բարձրացում՝ 25%-ի չափով:
  • Երեխաների ծննդի միանվագ նպաստի բարձրացում՝ առաջին երեխայի համար սահմանելով 1.5 մլն. դրամ, երկրորդի դեպքում՝ 2 մլն., երրորդ և չորրորդ երեխաների համար՝ 2,5 միլիոն, իսկ հինգերորդից սկսած՝ 3,5 միլիոն դրամ:
  • Մայրերի վճարովի արձակուրդի տևողության երկարացում 100%-ով: Նման հնարավորություն նախատեսել հայրերի համար:
  • Անհատ տաքսու վարորդներին հարկային և այլ վճարներից ազատում՝ նպաստելով նրանց սոցիալական դրության բարելավմանը:
  • Կարմիր գծերի համակարգի վերացում՝ փոխարենը մշակել և ներդնել ավտոկայանման և այդ գործընթացի համակարգման արդյունավետ և նորարարական մեխանիզմներ:
  • Տեսանկարահանող սարքերի քանակի էական կրճատում և դրանցով բացահայտված իրավախախտումների բնույթի ու տուգանքի չափերի էական վերանայում:
  • Սոցիալական համերաշխության մոդելի ներդրում, որը ենթադրում է բնակչության ազատ տեղաշարժի հնարավորություն սոցիալական մի խմբից մյուսը, եկամուտների տարբեր տեսակների միջև նորմատիվային կապի պահպանում, ինքնազբաղվածության աճ, սերունդների միջև համերաշխություն, տարբեր մասնագիտությունների հավասար գնահատում և տարածքային համաչափ զարգացում:

Ազգային առաջընթաց կուսակցություն logo Ազգային առաջընթաց կուսակցություն

  • Ազգային առաջնահերթություն է համարվելու միջին խավի ձևավորումը՝ հիմնված այն համոզմունքի վրա, որ սեփականության իրավունքի ազատ իրականացումը, տնտեական ազատ մրցակցությունը և միջին ու մանր ձեռնարկատիրությունը պետության անվտանգության, քաղաքական բազմակարծության և օրինականության ապահովման հիմքն են: Միջին խավը դիտարկվելու է որպես պետության կայուն զարգացման հիմնասյուն։ Սա ենթադրում է հարկային ու կենսաթոշակային լուրջ բարեփոխումներ, որոնք միտված կլինեն միջին խավի ձևավորմանը և ծայրահեղ աղքատների ու ծայրահեղ հարուստների միջև առկա ջրբաժանի կրճատմանը։
  • Պարտադիր կենսաթոշակային համակարգը փոխարինվելու է ամբողջությամբ կամավոր համակարգով՝ խթանիչ հարկային բաղադրիչով, որի պայմաններում պետությունն ապահովելու է նվազագույն կենսաթոշակի վճարում՝ անկախ անձի կողմից կամավոր կենսաթոշակային համակարգին միանալու հանգամանքից։ Հարկային արտոնությունների պայմաններում կամավոր կենսաթոշակային համակարգը բավականին կիրառելի կլինի և գրավիչ՝ թե աշխատողի և թե գործատուի համար։
  • Առաջարկվում է նաև կիրառել եկամտահարկի դրույքաչափերի սանդղակ, և նվազեցնել հարկային բեռը ամիսը մինչև 250 հազար դրամ եկամուտ ստացողների համար։ Եկամտահարկի և շահութահարկի սանդղակները պետք է հնարավորինս մոտ կամ նույնական լինեն, իսկ մանր ու միջին ձեռնարկատիրությունը պետք է ընդգրկի մինչև 30 մլն դրամ տարեկան շրջանառություն ունեցող տնտեսվարողներին։

Օրինաց երկիր կուսակցություն logo Օրինաց երկիր կուսակցություն

  • Ավանդների ամբողջական վերադարձ՝ ներառյալ ավանդատուների ժառանգներին ավանդների փոխհատուցում:
  • Արագաչափերի, կարմիր գծերի արատավոր համակարգի վերացում, անվտանգության նպատակով գանձվող գումարների առավելագույն չափը սահմանելով 1000 դրամ:
  • Շքեղության հարկի կիրառում՝ սահմանելով համապատասխան սանդղակներ, որի արդյունքում հարուստները ավելի շատ պետք է վճարեն, քան անապահովները:
  • Կենսաթոշակային կուտակային համակարգի բարեփոխում՝ նախապատվությունը տալով կամավոր համակարգին, իսկ կուտակային հիմնադրամում հավաքված գումարները հիմնադրամում գումար ունեցող դիմողի պահանջով վերադարձնել նրան կրթության, հիփոթեքային եղանակով բնակարանի ձեռքբերման, հիվանդության, ինչպես նաև ընտանիքի անդամի մահվան դեպքերում:
  • Առկա առաջադեմ փորձի հաշվառմամբ՝ պետական, համայնքային և սոցիալական բնակարանաշինության զարգացում, սոցիալապես անապահով խավերի համար պետական և նպատակային ծրագրերի միջոցով բնակարանային շինարարության երկարաժամկետ և կարճաժամկետ ծրագրերի մշակում և իրականացում: Պետական, համայնքային և սոցիալական բնակարանաշինության ռազմավարության իրականացում:
  • Յուրաքանչյուր ամուսնացող զույգին պետական բյուջեից միանվագ տրամադրել 500.000 դրամի չափով աջակցություն՝ նախապատվություն տալով սոցիալապես անապահովներին, ծնվող երեխաներին հատկացվող գումարների մեծացում, բազմազավակ ընտանիքներին պետական աջակցության մեխանիզմների ստեղծում: Մոր և մանկան առողջության պահպանման համալիր համակարգի ներդնում: Երեխաների թերսնման խիստ բացասական երևույթի վերացում:
  • Ավելի քան 200.000 հաշմանդամների թոշակների բարձրացում և ինդեքսավորում: Պետության կողմից հարկային արտոնությունների տրամադրում հաշմանդամների կողմից ստեղծված ձեռնարկություններին կամ հաշմանդամ աշխատող ունեցող ընկերություններին: Կառավարությանն առընթեր հատուկ պետական մարմնի ստեղծում, որը կզբաղվի հաշմանդամների խնդիրներով՝ ներառյալ կրթության, առողջապահության, զբաղվածության և այլն:
  • Նվազագույն աշխատավարձի ամեն տարի բարձրացում և ինդեքսավորում, այն առաջիկա տարիների ընթացքում հասցնելով 100.000 դրամի: Կենսաթոշակների բարձրացում՝ դրանք նվազագույն սպառողական զամբյուղի մակարդակին հասցնելու նպատակով: Օլիգոպոլիաների և մոնոպոլիաների կողմից գների կամայական բարձրացման դեմ կոշտ և հետևողական պայքար:
  • Շարունակական գնաճի կասեցում, նվազագույն զամբյուղի ավելացում համապատասխանեցնելու համար մարդկանց տարրական պահանջներին:
  • Գազի, էլեկտրաէներգիայի, խմելու և ոռոգման ջրի սակագնի նվազեցմանն ուղղված միջոցառումների իրականացում՝ ներառյալ այս համակարգերում կոռուպցիոն ռիսկերի և կորուստների դեմ համակարգված պայքարի միջոցներով: Տարբեր տեսակի վճարների, կոմունալ ծառայությունների սակագների վերանայում, գազի սպասարկման վճարի վերացում՝ այն ներառելով գազի սակագնի մեջ:
  • Կոմունալ ծառայությունների սակագների նվազեցում, բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների շուկայի ազատականացում, համատիրությունների համակարգի արմատական բարեփոխում, բնակչությանը որակյալ կոմունալ ծառայությունների ապահովում:

Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն logo Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն

  • Սոցիալապես կայուն զարգացման համար հարկավոր է քաղաքացիների լայն շրջանակների ներգրավվածությունը սեփականության տնօրինման և կառավրման գործում: Սեփականության խառը և համակցված ձևերի զարգացումը ընդլայնում է սոցիալական կայունության վրա և այն պահպանելու հնարավորությունները:
  • Արժանավայել կյանքով ապրելու նվազագույն կենսապայմանների խրախուսում բոլոր աշխատողների համար: Աշխատանքի ապահովում աշխատունակների և աշխատել ցանկացողների համար:
  • Հաշվի առնելով մարդկության քաղաքակրթական զարգացման նոր՝ հետարդյունաբերական կամ տեղակատվական հասարակության փուլը, անհրաժեշտ է ստեղծել հետինդուստրիալ և նոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և դրա հիմքի վրա տեղեկատվական հասարակության ձևավոևման հիմքերը:
  • Մանր և միջին ձեռնարկատիրությունը պետք է լինի հատուկ պաշտպանության և աջակցության ներքո: Պետք է խթանել արդյունաբերության՝ որպես տնտեսական զարգացման գրավականի առաջնահերթ զարգացումը, «Քարի արդյունաբերության» ավարտական ցիկլով գործարկումը ՀՀ վերածննդի ուղին է:

 

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն logo Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն

  • Ապահովել տնտեսական աճի և ստեղծված տնտեսական արդյունքի արդար բաշխումը հասարակության բոլոր անդամների միջև: Հնարավորություններ ստեղծել, որ մարդիկ կարողանան իրացնել արժանապատիվ աշխատանք ունենալու իրենց իրավունքը:
  • Բացառել, որ օրնիբուն աշխատող մարդը չկարողանա իր ստացած աշխատավարձով հոգալ ընտանիքի նույնիսկ տարրական կարիքները:
  • Կանխել կյանքի դժվար պայմաններում հայտնված մեր հայրենակիցների, որոնք աշխատաշուկայում մրցունակ չեն, կամ ինչ-ինչ պատճառներով աշխատանք չունեն, լուսանցք մղվելը: Պետությունը ակտիվ քաղաքականություն պետք է իրականացնի աշխատաշուկա նրանց մուտքն ապահովելու համար և պաշտպանի աշխատողների իրավունքները:
  • Երաշխավորել տարեցների բարեկեցիկ ծերությունը: Անթույլատրելի է, որ ողջ կյանքն արդար քրտինքով իր հացը վաստակած տարեց քաղաքացին հայտնվի աղքատության մեջ:
  • Օգնել հատուկ կարիքներ ունեցող անձանց ադառանլու հասարակության լիարժեք անդամներ, ապահովել նրանց կրություն ստանալու, աշխատելու, տեղաշարժի իրավունքի լիարժեք իրականացումը:
  • Նպաստել երիտասարդ ընտանիքների կայացմանը: Սոցիալ-տնտեսական, բնակարանային, ցածր զբաղվածության և այլ պատժառներով ուշ ամուսնությունը և ցածր ծնելիոյթւոնը երկիրը կանգնեցրել են ժողովրդագրական աղետի եզրին:

Ժառանգություն logo Ժառանգություն

Սոցիալական արդարություն, աղքատության հաղթահարում եւ սոցիալական ներառող հասարակություն

Սոցիալական արդարության, համերաշխության, հավասար հնարավորությունների ու բոլոր անդամներին ներառող հասարակությունը առողջ, հանդուրժող, սոցիալական բեւեռացումն ու խտրականությունը բացառող հանրույթ ունենալու գրավականն է: Այս ոլորտում առաջնային նպատակներն են.

  • ապահովել բնակչության եկամուտների իրական աճ, ամրապնդել սոցիալական պաշտպանության համակարգը,
  • վերականգնել սոցիալական արդարությունն ու սոցիալական խախտված իրավունքները,
  • պաշտպանել անապահով խավերի աշխատանքային իրավունքը,
  • կրճատել, ապաեւ բացառել գործազրկությունը` իրականացնել զբաղվածության արդյունավետ քաղաքականություն,
  • հետամուտ լինել հարեւան եւ այլ երկրներից տեղահանված ու Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն հաստատած փախստականների սերտաճմանը հասարակության մեջ,
  • հավասար հնարավորություններ ապահովել բոլորի համար` բացառելով խտրականություն ու հասարակության որեւէ խմբի` լուսանցք մղվելը,
  • հասարակության մեջ հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներառման չափը ժողովրդավարական հասարակության, ժողովրդի բարեկեցության չափանիշներից մեկն է: Հաշմանդամություն ունեցող անձանց նկատմամբ իրականացվող սոցիալական քաղաքականության նպատակը պետք է լինի ներառումը իբրեւ հասարակության սոցիալական զարգացման միջոց, որն արտացոլում է համբերատարության, բազմազանության հարգանքի, հնարավորությունների հավասարության, համերաշխության, անվտանգության, առանց խտրականության, ինչպես նաեւ հասարակության բոլոր շերտերի մասնակցության սկզբունքներով զարգանալու` հասարակության հնարավորությունը,
  • հատուկ ուշադրություն դարձնել աղետի ենթարկված գոտու վերականգնմանը եւ սահմանամերձ գյուղերի զարգացմանը,

Առաջնային օրենսդիրեւգործադիրքայլեր 

  • Փոփոխություններ կատարել «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում` նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը մեկընդմիշտ հավասարեցնելով նվազագույն սպառողական զամբյուղի դրամական արտահայտությանը, միաժամանակ դրանք շաղկապելով «Կենսապահովման նվազագույն զամբյուղի եւ կենսապահովման նվազագույն բյուջեի մասին» օրենքի հետ:
  • Նվազագույն կենսաթոշակը եւ նվազագույն աշխատավարձը 2013թ. հասցնել 80.000 դրամի, ամեն հաջորդ տարի ավելացնելով 10.000 դրամով` գնաճին համարժեք հավելումներին զուգահեռ:
  • Պետական հատվածի աշխատողների թվում պետական ծառայողների եւ քաղծառայողների բազային պաշտոնական դրույքաչափն առաջարկվում է սահմանել 111.000 դրամ, իսկ միջին աշխատավարձը հասցնել 210.000 դրամի:
  • Աշխատուժի շուկայում եւ պետական հատվածի աշխատավարձերի ոլորտում ճկուն քաղաքականության միջոցով հանրապետությունում միջին աշխատավարձը հասցնել 200.000 դրամի:
  • Նախկին ԽՍՀՄ խնայբանկերում ավանդները պետական ներքին պարտք ճանաչելու եւ դրանց փոխհատուցման կարգ սահմանելու միջոցով հաստատել ավանդների փոխհատուցման արդարացի մեխանիզմ եւ կրկնապատկել փոխհատուցման գործակիցները, սահմանել փոխհատուցման ժամկետների հստակ ժամանակացույցեր:
  • Ընդունել սոցիալական ապահովագրության մասին օրենք, սոցիալական պաշտպանության փաթեթներ պատրաստել սոցիալապես խոցելի խմբերի համար:
  • Վերանայել «Պետական նպաստների մասին», «Բնակչության զբաղվածության եւ գործազրկության դեպքում սոցիալական պաշտպանության մասին» օրենքները` վերասահմանելով սոցիալապես խոցելի խավերին տրամադրվող նպաստների, գործազրկության նպաստների չափերը` ըստ այդ խմբերի սոցիալական-տնտեսական կարիքների համաչափ գնահատականի:
  • Հայկական դրամի արժեզրկման գործընթացից խուսափելու նպատակով փոխհատուցել պետական ներքին պարտք ճանաչված ավանդները` երկրի տնտեսական զարգացման կարեւորագույն ուղղությունների համար կատարվող ներդրումներում բնակչության ավանդների չափով բաժնեմասեր տրամադրելու միջոցով: Այդ ծրագրերի իրականացման համար օգտագործել ապօրինի սեփականաշնորհված եւ անարդյունավետ օգտագործված գույքը, որի մեջ բնակչությունն իր ավանդների արժեքի չափով կարող է ունենալ բաժնեմասի իրավունք: Սա լուրջ խթան կհանդիսանա տնտեսության, հատկապես` արժեթղթերի շուկայի զարգացման համար:
  • Ընդունել նոր աշխատանքային օրենսգիրք, փոփոխություններ մտցնել աշխատանքի վարձատրության մասին, կենսապահովման նվազագույն զամբյուղի եւ կենսապահովման նվազագույն բյուջեի մասին ՀՀ օրենքներում` դրանք փոխկապակցելով նվազագույն աշխատավարձի հետ:
  • Լրամշակել հանրային ծառայությունները կարգավորող մարմինների մասին օրենքը:
  • Արմատապես վերանայել Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի (ԱՀՌԾ) սկզբունքները, խնդիրները եւ քաղաքականությունը:
  • Էապես փոփոխել «Աշխատանքային օրենսգիրքը»` հավասարակշռելով գործատուի շահերի ու աշխատողի իրավունքների համաչափ պաշտպանությունը:
  • Փոփոխություններ եւ լրացումներ առաջարկել «Աշխատանքի պետական տեսչության մասին» օրենքում` բարձրացնելով եւ հստակեցնելով տեսչության դերը գործատուների կողմից աշխատանքային իրավունքների ապահովումը վերահսկելու գործում:
  • Առաջարկել «Աղետի գոտու մասին» օրենք` կարգավորելով տեխնածին, բնական եւ այլ աղետների դեպքում աղետի գոտու սահմանման, աղետից տուժած բնակչության պետական համարժեք աջակցության, աղետի գոտու վերականգնման հարցերը, համարժեք փոփոխություններ կատարելով «Արտակարգ իրավիճակներում բնակչության պաշտպանության մասին» օրենքում:
  • Անվճար բժշկական ապահովագրություն տրամադրել «Փարոս» ծրագրում ընդգրկված սոցիալապես անապահով ընտանիքների անդամներին եւ թոշակառուներին:
  • Աղետի գոտու վերականգնման, բարեկարգման եւ կոմունալ պայմանների բարելավման նպատակով 2013թ. ՀՀ բյուջեով հատկացնել 100 մլն ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ:
  • Հարեւան եւ այլ երկրներից տեղահանված ու Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակություն հաստատած փախստականների բնակարանային խնդիրները լուծել էժան, հիփոթեքային վարկեր տրամադրելու միջոցով: Բնակարանաշինության ընթացքում կիրառել փախստականների «աշխատանքի մասնակի փոխհատուցման» սկզբունքը:
  • Բարձրացնել հանրային ծառայությունների մատչելիությունն ու որակը եւ համապատասխանեցնել եվրոպական չափանիշներին:
  • Իրականացնել ՀՀ-ում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությանը, հասարակության կյանքին նրանց լիարժեք մասնակցության խթանմանը եւ կենսաորակի բարելավմանն ուղղված ծրագրեր եւ գործողություններ:
  • Առավելագույնս ՀՀ ներպետական օրենսդրության ու պրակտիկայի մեջ ներմուծել հաշմանդամ մարդկանց իրավունքների պաշտպանության ՄԱԿ-ի կոնվենցիան, որը ՀՀ-ում ուժի մեջ է մտել 2010 թվականի հոկտեմբերի 20-ից եւ որով պետությունը պարտավորվում է սոցիալապես ներառել հաշմանդամություն ունեցող անձանց հասարակության մեջ, ստեղծել արժանապատիվ կյանք վարելու պայմաններ ու հնարավորություններ:
  • Հաշմանդամներին հասարակության լիիրավ անդամ դարձնելու նպատակով ոչ միայն լուծել նրանց վերականգնման, այլեւ ժամանակակից հասարակության պայմաններում սոցիալ-տնտեսական հարմարեցման խնդիրները:
  • ՄԱԿ-ի կոնվենցիային համապատասխան` հաշմանդամություն ունեցող անձինք պետք է հնարավորություն ունենան ակտիվորեն ներգրավվելու քաղաքականության ու ծրագրերի, այդ թվում` ուղղակիորեն իրենց վերաբերող վերոնշյալ ծրագրերի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու գործընթացներում, պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, կուսակցություններում: Պետությունը պետք գիտակցի հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար իրենց ինքնուրույնության ու անկախության, ազատ ընտրության իրավունքի կարեւորությունը, ֆիզիկական, սոցիալ-տնտեսական, մշակութային միջավայրի, առողջապահության, կրթության, տեղեկատվության ու հաղորդակցության մատչելիության անհրաժեշտությունը, որով հաշմանդամություն ունեցող անձանց հնարավորություն կտրվի լիարժեքորեն օգտվելու մարդու իրավունքներից ու հիմնարար ազատություններից:
  • Պայքարել խտրականության դեմ եւ մարդու իրավունքների պաշտպանության համար` այդ թվում ամրապնդելով հաշմանդամ մարդկանց ինքնուրույնությունը, ընտրության ազատությունը եւ կյանքի որակը, նպաստելով հաշմանդամության մասին` որպես մարդկային բազմազանության տարրերից մեկի, իրազեկության աստիճանի բարձրացմանը:
  • Մանկատների շրջանավարտներին անհատույց վարձակալության հիմունքներով բնակարանով ապահովելու նպատակով պետբյուջեից տարեկան հատկացնել առնվազն 500 մլն դրամ:
  • Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար ապահովել հասարակական կյանքի բոլոր բնագավառներում մատչելիություն, հավասար իրավունքներ եւ հնարավորություններ, ինչպես նաեւ գործուն մասնակցություն հասարակական-քաղաքական, համայնքային, մշակութային կյանքին, կրթության ոլորտին, ստեղծել զբաղվածության մատչելի միջավայր եւ տրանսպորտային, առողջապահական եւ իրավական պաշտպանություն:

Հայ ազգային կոնգրես logo Հայ ազգային կոնգրես

  • Բնակչության իրական եկամուտների անշեղ աճի ապահովում։
  • Քաղաքացու կենսաթոշակային ապահովության պատասխանատվությունն ընկած է պետության, գործատուի եւ քաղաքացու վրա։ Պետական պարտադիր վճարումներից ձեւավորվում է կայուն, երաշխավորված պետական կենսաթոշակը։ Դրան պետք է ավելանա լրացուցիչ կենսաթոշակը՝ քաղաքացիների կամավոր եւ գործատուների պարտադիր վճարումներից։ Պետք է անցում կատարել կենսաթոշակների նորմատիվային ձեւավորման սկզբունքին։ Յուրաքանչյուր տարվա միջին պարտադիր պետական աշխատանքային կենսաթոշակը պետք է սահմանվի տվյալ տարվա միջին աշխատավարձի որոշակի տոկոսով։
  • «Համալիր ծրագրային բարեփոխումների միջոցով հասնել հասարակություն-առողջապահության համակարգ խաթարված հարաբերությունների վերականգնմանը՝ ապահովելով առողջության պահպանման խնդրում պետության եւ քաղաքացու իրավունքների եւ պարտավորությունների հստակեցումն ու ներդաշնակմանը։ Յուրաքանչյուր քաղաքացի, ի դեմս առողջապահության համակարգի պիտի տեսնի պետությանը՝ որպես իր առողջության պահպանման երաշխավորի»։
  • Բնակչության խորհրդային ավանդները ձեւակերպել որպես պետական պարտատոմսեր՝ դրանք մարելով կրկնակի ավելի արագ եւ կրկնակի ավելի մեծ ծավալներով, քան նախատեսված է 2005 թվականին ընդունված օրենքով։
  • Պետության կողմից իրականացնել սոցիալական բնակարանային շինարարության ծրագիր՝ երիտասարդ կամ բնակարանազուրկ ընտանիքներին  բնակարաններով ապահովելու համար։
  • Առողջապահության, կրթության, գիտության ոլորտներում մեծացնել պետական ծրագրերի դերը եւ տեսակարար կշիռը, ներդնել հավաստագրային եւ հասցեագրված ֆինանսավորման համակարգեր՝ մասնավոր կապիտալի ներգրավվածության ընդլայնմամբ, ապահովագրական եւ հիպոթեկային հիմնադրամների հնարավորությունների լիարժեք օգտագործմամբ։
  • ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացու համար ձգտել հասնել սոցիալական ստանդարտների ապահովմանը ՄԱԿ-ի մարդկային զարգացման համաթվի միջին վիճակագրական ցուցանիշից ոչ պակաս մակարդակով: