Կրթություն և գիտություն

Կառավարության ծրագիր

  • Դպրոցները պետք է վերածվեն զարգացման կենտրոնների` նպաստելով համայնքի սոցիալ-մշակութային կյանքի վերածննդին՝ դառնալով համայնքի համար բաց, ազատ ստեղծագործական կենտրոններ:
  • Բարձրացնել նախադպրոցական կրթության մատչելիության և հասանելիության աստիճանը բոլոր համայնքներում` մինչև 2023 թվականը 3 տարեկանից բարձր երեխաների ընդգրկվածությունը հասցնելով 70 տոկոսի:
  • Ներդնել դպրոցական կառավարման բարելավված համակարգ: Ներդնել փոքրաթիվ աշակերտական համակազմ ունեցող դպրոցների կրթության կազմակերպման արդյունավետ մոդելներ:
  • Ապահովել բոլոր մարզերի հանրակրթական դպրոցների տարրական դասարանների աշակերտներին կայուն դպրոցական սննդով:
  • Անցնել համընդհանուր ներառական հանրակրթությանը հանրապետության բոլոր մարզերում և Երևան քաղաքում մինչև 2023 թվականը:
  • Նոր բովանդակություն հաղորդել 12-ամյա կրթությանը՝ վերանայել չափորոշիչները, ուսումնական պլանը և առարկայական ծրագրերը՝ խթանելով քննական մտածողությունը, նորարարությունը և վերլուծական ու ստեղծագործական հմտությունները՝ առանձնակի ուշադրություն դարձնելով քաղաքացիական, ֆինանսական և ձեռնարկատիրական կրթությանը:
  • Վերանայել ԳՏՃՄ (գիտություն, տեխնոլոգիա, ճարտարագիտություն, մաթեմատիկա) առարկաների և օտար լեզուների բովանդակությունը, դասավանդման մոտեցումները:
  • Մասնագիտական կրթության ոլորտի բարեփոխումները միտված են լինելու՝ կրթական ծրագրերի արդիականացմանը` ուղղված տնտեսության և աշխատաշուկայի փոփոխվող պահանջներին.
  • Նախնական և միջին մասնագիտական կրթական հաստատություններում կրթության և ուսուցման որակը բարձրացնելու համար գործատուների ակտիվ ներգրավմամբ ներդնել և ընդլայնել դուալ կրթական համակարգը՝ հաշվի առնելով տարածքային զարգացման գերակայությունները։

Բարձրագույն կրթության ոլորտի բարեփոխումները միտված են լինելու՝

  • Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ինքնավարության և ակադեմիական ազատությունների ընդլայնմանը, արդյունավետ կառավարման, հավասարակշռված հաշվետվողականության և թափանցիկության մեխանիզմների ինստիտուցիոնալ հենքի ստեղծմանը, բարձրագույն կրթության որակի շարունակական բարելավմանը, բարձրագույն կրթության մեջ հետազոտական բաղադրիչի շարունակական մեծացմանը:
  • Կրթական ծրագրերի բովանդակության և կառուցվածքի վերանայմանը՝ ուղղելով դեպի ուսումնառության վերջնարդյունքները՝ որակավորումների ազգային շրջանակի (ՈԱՇ) պահանջներին համապատասխան:
  • Ուսանողի անհատական կրթական հետագծի ապահովմանը՝ կրթական ծրագրերի ճկուն կառուցվածքի ներմուծմամբ:
  • Բարձրագույն կրթության միջազգայնացմանը, շարժունության հնարավորությունների ընդլայնմանը, եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքի ուղղությունների և սկզբունքների իրականացմանը:
  • Բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման աստիճանական ավելացմանը, ֆինանսավորման ծավալների ընդլայնմանը՝ զուգընթաց վերանայելով ուսումնական հաստատություններին տրամադրվող ֆինանսական միջոցների սկզբունքները, ֆինանսական աջակցության հասցեականությունը, նպատակայնությունը, ուսումնական հաստատության գործունեության արդյունավետության ցուցանիշները:
  • Գիտության ոլորտում անհրաժեշտ է՝ բարձրացնել գիտության ֆինանսավորման արդյունավետությունը, տրամադրվող միջոցներն ուղղել երկրի տնտեսության կարիքներից բխող և գիտական հետազոտությունների արդի պահանջներին համապատասխանող ուղղություններին:
  • Հայաստանում ապրելու և ստեղծագործելու ժամանակակից պայմաններ ստեղծել երիտասարդ գիտնականների համար, Հայաստանի զարգացման ծրագրերում ներգրավել արտասահմանում գտնվող հայ գիտնականներին:
  • Հայաստանի գիտության ոլորտը պետք է լինի միջազգայնորեն մրցունակ, միջազգային գիտական նվաճումների միտված, երկրի տնտեսության մրցունակությանը և անվտանգությանն ամիջականորեն նպաստող:
  • Ստեղծել գիտական, գիտակրթական և գիտատեխնոլոգիական գերազանցության կենտրոններ՝ բեկումնային զարգացում ապահովող որոշ տեխնոլոգիաների ոլորտում:
  • Սերտացնել կրթություն-գիտություն կապը՝ նպաստելով բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների և գիտական կազմակերպությունների ցանցերի ձևավորմանը՝ ըստ գիտական գործունեության բնագավառների և ապահովելով ուսանողների տեղաշարժը ցանցի մաս կազմող բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում և գիտական կազմակերպություններում:
  • Գիտության ոլորտում ներդնել արդյունավետության վրա հիմնված ֆինանսավորման մեխանիզմներ:
  • Ստեղծել անհրաժեշտ պայմաններ հայերենի՝ իբրև ժամանակակից գիտության լեզվի գործառության ու զարգացման համար։

Խորհրդարանական ուժեր

Իմ Քայլը դաշինք logo Իմ Քայլը դաշինք

 Ներառական, մրցունակ կրթական համակարգ եւ զարգացած գիտություն

Մեզ համար գերակա նպատակ ենք սահմանելու կրթության եւ գիտության զարգացումը, ինչի շնորհիվ է միայն հնարավոր հասնել կայուն ու ներառական զարգացման ու համընդհանուր բարեկեցության:

Դպրոցները դառնալու են համայնքային զարգացման կենտրոններ` նպաստելով համայնքի սոցիալ-մշակութային կյանքի վերածննդին եւ ծառայությունների ցանցի ընդլայնմանը: Կրթօջախները Հայաստանում լինելու են ազատ ստեղծագործման կենտրոններ: Այստեղ է ծնվելու եւ զարգանալու իրավական եւ տնտեսական ոլորտը նորարարությամբ լցնող ուժը: Կրթության ոլորտի մեր տեսլականը միտված է պատասխանելու հետեւյալ հարցերին` ի՞նչ գիտելիք, հմտություններ եւ անձնային հատկանիշներ են անհրաժեշտ առաջիկա տասնամյակներում հաջողակ լինելու եւ դրանք իրացնելու համար, եւ ինչպե՞ս կարող է պետությունը բարեփոխել կրթական համակարգը, որպեսզի նպաստի այդ հմտությունների եւ կարողությունների ձեւավորմանը: Կրթության եւ գիտության պետական ֆինանսավորումը սերտորեն կապակցելու ենք պետության զարգացման ռազմավարությանը եւ գերակայություններին: Մեզ համար առանցքային են սովորողների ճանաչողական, անձնային եւ միջանձնային հմտությունների զարգացումը, ուսուցիչների կարողությունների զարգացումը եւ մասնագիտության հեղինակության բարձրացումը, անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների զարգացումը, ինչպես նաեւ կրթություն-գիտություն-աշխատաշուկա կապի ամրապնդումը: Մասնավորապես`

  1. ապահովելու ենք նախադպրոցական կրթության որակի եւ հասանելիության բարձրացում` կարեւորելով վաղ մանկության զարգացման դերը անհատի սոցիալ-մշակութային ինքնության ձեւավորման գործում: Այս ուղղությամբ համայնքային իշխանությունների հետ համագործակցության միջոցով բարելավելու ենք նախադպրոցական կրթական հաստատությունների պայմանները, միջազգային լավագույն փորձի եւ բացահայտված կարիքների հիման վրա մշակելու ենք ուսումնական ծրագիր եւ գիտամեթոդական ուղեցույց: Քայլեր ենք ձեռնարկելու նախադպրոցական կրթությունը կրթական ֆորմալ համակարգի պարտադիր բաղադրիչ դարձնելու ուղղությամբ: Մեր թիրախն է մինչեւ 2023 թվականը ապահովել 3 տարեկանից բարձր երեխաների 70%-ի ներգրավումը նախադպրոցական ուսումնական հաստատություններում:
  2. կրթության ոլորտի առաջնահերթություն ենք սահմանելու հանրակրթության զարգացումը, որը ծառայելու է անձնային զարգացմանը, սոցիալական ինտեգրմանը, ակտիվ եւ պատասխանատու քաղաքացու ձեւավորմանը եւ աշխատաշուկայում հեշտորեն ինտեգրվելու նպատակին: Առաջին քայլով վերանայելու եւ արդիականացնելու ենք ուսումնական ծրագրերը` բացառելով տեղեկատվության արհեստական վերարտադրումը եւ շեշտադրումը կատարելով վերլուծական եւ ստեղծագործական հմտությունների զարգացման վրա: Ապահովելու ենք ներառական կրթության ներդրման եւ իրականացման նոր որակ` կարեւորելով ներառման միջոցով յուրաքանչյուր երեխայի կրթության իրավունքի իրացումը: Թիրախավորելու ենք հատկապես տեխնիկական գիտությունները` STEM (գիտություն, տեխնոլոգիա, ճարտարագիտություն, մաթեմատիկա) գիտակարգերի եւ օտար լեզուների խորացված ուսուցումը դեռեւս առաջին դասարանից. երեք օտար լեզուների տիրապետող քաղաքացին պետք է դառնա սովորական երեւույթ մեր իրականության համար: Մեծ ուշադրություն ենք դարձնելու քաղաքացիական, ֆինանսական ու ձեռնարկատիրական կրթությանը եւ մեդիագրագիտության զարգացմանը: Ոլորտի զարգացումը գնահատելու համար Հայաստանը ներառելու ենք «The Programme for International Student Assessment» վարկանիշում:
  3. մեր ուշադրության թիրախում է լինելու ուսուցիչների մասնագիտական գիտելիքի եւ հմտությունների պարբերական զարգացումը եւ ուսուցչի մասնագիտության հեղինակության բարձրացումը: Մշակելու ենք մանկավարժական կրթության, ինչպես նաեւ ուսուցիչների վերապատրաստման նոր ձեւաչափեր եւ այդ դասընթացների արդյունավետության գնահատման ու վերապատրաստված ուսուցիչների խրախուսման մեխանիզմներ: Ապահովելու ենք ուսուցչի աշխատավարձի աստիճանական բարձրացում եւ մի շարք արտոնությունների տրամադրում` այդ թվում ընդլայնելով սոցիալական փաթեթներով առաջարկվող ծառայությունները: Մեր թիրախն է ուսուցչի մասնագիտության պահանջարկի եւ հեղինակության մեծացումը հանրապետությունում:
  4. բարձրացնելու ենք նախնական եւ միջին մասնագիտական կրթական հաստատությունների որակը եւ ընդլայնելու ենք դրանց մարզային ընդգրկումը` ուշադրություն դարձնելով մարզի գերակայություններին եւ տնտեսական մասնագիտացմանը: Մասնավորի հետ համագործակցությամբ՝ մշակելու ենք դուալ կրթության ներդրման ձեւաչափեր:
  5. բարձրագույն կրթության ոլորտի բարեփոխումները միտված են լինելու հատկապես համալսարանների կրթական ծրագրերի արդիականացմանը եւ բուհերը գիտության ու նորարարության կենտրոն դարձնելուն, որտեղ կկարեւորվի բուհի ինքնավարությունը, ակադեմիական ազատությունները եւ բուհի` հասարակական եւ գիտական արժեք ստեղծելու մանդատը: Համալսարաններին պատվիրակելու ենք պետության համար առաջնահերթ համարվող մի շարք հետազոտությունների իրականացումը, ինչը նաեւ տանելու է համալսարանների գիտահետազոտական կարողությունների զարգացմանը: Վերանայելու ենք բուհերին տրամադրվող ֆինանսական միջոցների կառուցվածքը եւ թիրախայնությունը` մշակելով ֆինանսավորման մրցակցային մոդել եւ արդյունքում մեծացնելով պետական միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը: Մեծացնելու ենք ուսանողների շարժունակությունը եւ ապահովելու ենք բարձրագույն կրթության ոլորտում անցումը երրորդ աստիճանին (PhD): Բարձրագույն կրթության հասանելիությունը մեծացնելու ուղղությամբ ձեռնարկելու ենք միջոցառումներ, որոնք բարձրացնելու են ուսանողների համար ֆինանսների հասանելիությունը պետության համար առաջնահերթ ոլորտներում: Ոլորտի զարգացումը գնահատելու ենք ինչպես միջազգային ուսանողների թվաքանակի ավելացմամբ, այնպես էլ բուհերն ավարտած ուսանողների` աշխատաշուկայում ինտեգրմամբ:
  6. կրթության եւ գիտության զարգացումը անմիջականորեն շաղկապելու ենք պետության զարգացման ռազմավարական նպատակների հետ: Մեզ համար թիրախային է կրթություն-աշխատաշուկա կապի ամրապնդումը: Խնդրի լուծման համար առաջին հերթին ուսումնասիրելու ենք աշխատաշուկայի զարգացման միտումները` ըստ այդմ փորձելով համադրել առաջարկն ու պահանջարկը` լուծելով գերկրթվածության եւ թերզբաղվածության խնդիրը: Այդ նպատակով միջին դպրոցում ներդնելու ենք մասնագիտական կողմնորոշման մոդուլներ, խմբակներ, իսկ 11-րդ դասարանի երկրորդ կիսամյակում ավագ դպրոցի աշակերտների համար կազմակերպելու ենք երկշաբաթյա մասնագիտական պրակտիկա, ինչպես նաեւ ավարտական դասարաններում տրամադրելու ենք ամբողջական տեղեկատվություն առկա մասնագիտությունների պահանջարկի, կարիերայի զարգացման հնարավորությունների, աշխատավարձի մասին` ապահովելով աշակերտների տեղեկացված որոշումների կայացումը: Կրթության եւ գիտելիքի վրա հիմնված տնտեսության ձեւավորման հրամայականը պահանջում է թիրախավորել գիտության զարգացումը, գիտության ոլորտում տասնամյակներով կուտակված հիմնախնդիրների լուծումը, համակարգային բարեփոխումների իրականացումը եւ վերջնարդյունքում՝ ազգային ինովացիոն համակարգի զարգացման նախադրյալների ձեւավորումը: Գիտության զարգացման ուղղությամբ առաջարկում ենք հետեւյալ բարեփոխումները.

    1․ աջակցելու ենք Հայաստանի համար գերակա ճանաչված գիտական ուղղություններում հիմնարար եւ կիրառական հետազոտությունների իրականացմանը։
    2․ իրականացնելու ենք գիտության համակարգի կառուցվածքային բարեփոխում` անցում կատարելով գիտական գործունեության կազմակերպման արդիական, առավել ճկուն եւ ինտեգրացիոն ակտիվություն ենթադրող մոդելներին:
    3․ մշակելու եւ ներդնելու ենք շահադրդման եւ սոցիալական երաշխիքների ճկուն համակարգ, ինչը կնպաստի հանրային հարաբերություններում գիտական գործունեության հեղինակության բարձրացմանը, գիտական հաստատություններում երիտասարդ կադրերի ներհոսքին, կզսպի գիտական կադրերի արտահոսքը:
    4․ սերտացնելու ենք կրթություն-գիտություն-տնտեսություն կապը: Այս երեք ոլորտներում արդյունավետ փոխգործակցության համար նոր ձեւաչափեր ենք կիրառելու, այդ թվում՝ պետական-մասնավոր գործընկերության եւ այլ սկզբունքների ակտիվ կիրառության հիման վրա:
    5․ աջակցելու ենք գիտական արդյունքի առեւտրայնացմանը` միջազգային պրակտիկայում լայն կիրառություն ունեցող ինստիտուցիոնալ միավորների ձեւավորման միջոցով:
    6․ զարգացնելու ենք վենչուրային ձեռնարկատիրությունը, վենչուրային հիմնադրամների գործունեությունը` նաեւ դրանց ձեւավորման սկզբնական շրջանում պետության համամասնակցության գործիքի կիրառմամբ:
    7․ ապահովելու ենք գիտական գործունեության բյուջետային ֆինանսավորման ծավալների շարունակական ավելացում, նախադրյալներ ենք ստեղծելու գիտական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համար:
    8․ քայլեր ենք ձեռնարկելու տարածաշրջանային եւ միջազգային գիտական համագործակցության ակտիվացման ուղղությամբ: Վերոնշյալ նպատակներին հասնելու համար նախատեսում ենք կրթության եւ գիտության պետական ֆինանսավորման բարձրացում, ինչպես նաեւ մասնավոր միջոցների ներգավում:

Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն logo Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն

«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը դիտարկում է կրթության ոլորտը որպես մարդկային կապիտալի զարգացման և երկրի երկարաժամկետ կայուն զարգացման համար առանցքային նախապայման:

Զարգացած, որակյալ, արդյունավետ, միջազգային լավագույն չափանիշներին համապատասխանող, ապագային միտված ազգային կրթական համակարգ ունենալը մեր կարևորագուն նպատակներից մեկն է:

Կարևոր ենք համարում հանրակրթության որակի և աշխարհագրական մատչելիության բարձրացումը, վերջինիս բովանդակության և ծրագրերի վերանայումը, նոր սերնդի դասագրքերի ներդրումը, կրթական գործընթացի վերանայումը, ստեղծագործական և վերլուծական մտածողության ձևավորման և զարգացման նպաստումը, ՀՀ հանրակրթական համակարգում ինժեներական լաբորատորիաների հիմնումը, նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության որակի շարունակական բարձրացումը և ՀՀ աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանեցումը, բարձրագույն կրթության որակի, արդյունավետության և հասանելիության բարձրացումը, կրթական ծրագրերում հետազոտական ու նորարական բաղադրիչների զարգացումը, կրթության կառավարման տեղեկատվական միասնական համակարգի ներդրումը, առանձին ոլորտներում (օրինակ` բնագիտական, ինժեներական և այլն) գիտակրթական կլաստերների ձևավորումը` բուհ-գիտահետոզատական ինստիտուտ-գործատու ֆորմատով:

«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը վերոհիշյալ առաջնահերթությունների իրագործման նպատակով իր քաղաքական ծրագրում նախատեսում է հետևյալը՝

  • Ապահովել տնտեսության և կրթության/գիտության միջև սերտ փոխգործակցությունը՝ հարկային արտոնություններ տրամադրելով բուհերի հետազոտական-նորարական նախաձեռնություններում ներդրում կատարող ձեռնարկություններին,
  • Բարձրագույն կրթության արտահանման կենտրոնի ստեղծում,
  • Կրթության բոլոր մակարդակներում ձևավորել  կրթական բովանդակության ժամանակակից միտումներին համահունչ մոտեցումներ՝ ապահովելով անցում հիշողության վրա հիմնված ուսումնառությունից դեպի վերլուծական մտածողություն և ինքնաուսուցման կարողություններ, կիրառական հմտություններ,
  • Ապահովել կրթության համադրելիությունը և որակավորումների միջազգային փոխճանաչումը,
  • Կրթության բոլոր մակարդակներում ներդնել նյութական և մարդկային ռեսուրսների ծախսարդյունավետության բարձրացմանն ուղղված մեխանիզմներ,
  • Ստեղծել տարբերակված կրթական հնարավորություն՝ ըստ ուսումնառողի մասնագիտական աճի նախասիրության և ընդունակության,
  • Նվազեցնել պետության մասնակցությունը կրթական հաստատությունների կառավարմանը՝ երաշխավորելով կրթական և գիտական գործունեության, ռեսուրսների տնօրինման ավելի բարձր մակարդակի ինքնուրույնություն,
  • Ներդնել բուհերի հաշվետվողականության և թափանցիկության մեխանիզմներ, պետական ֆինանսավորումը տրամադրել ոչ թե ըստ ուսումնառողների թվի, այլև կատարողական ցուցանիշների՝ «ավելին ավելիի դիմաց» սկզբունքով,
  • Կրթության բովանդակությունը նախանշել երեք առաջնահերթությունների թիրախավորմամբ՝ մասնագիտական կրթություն, անձի ներդաշնակ զարգացում (արժեքահեն կրթություն/դաստիարակություն) և բարձր քաղաքացիական գիտակցություն,
  • Իրականացնել կրթության ոլորտում ներգրավված կադրերի շարունակական վերապատրաստում, զարգացման խրախուսում, շրջափուլային գնահատում, տարբերակված վարձատրության մեխանիզմների ներդրում՝ ըստ որակավորման/գիտամեթոդական արդյունքի,
  • Կարևորել փոխանցելի հմտությունների (հաղորդակցության և թիմային աշխատանքի հմտություններ, լեզվական կարողություններ, ՏՀՏ գրագիտություն և այլն) ձևավորումը, ինչպես նաև՝ ինքնուրույն գործունեության, ստեղծարարության և ձեռներեցության կարողությունների ձևավորումը կրթական շրջափուլերի ավարտին,
  • Աշխատանքներ տանել բարձրագույն կրթական հաստատություններին կից  ինկուբատորներ,  ստարտափների աջակցության կենտրոններ հիմնելու՝ շրջանավարտների ձեռներեցությունը խթանելու ուղղությամբ,
  • Վերանայել բարձրագույն կրթական հաստատությունների առաջնային գործառույթները՝ խթանելով գիտահետազոտական արդյունքի ստեղծումը,
  • Երկրի զարգացման ռազմավարությանը և համաչափ տարածքային զարգացման առաջնահերթություններին համահունչ նախաձեռնել բարձրագույն կրթական հաստատությունների վերաբաշխման գործընթաց՝ ըստ մարզերի,
  • Ներդնել շրջափուլային մշտադիտարկման և որակի գնահատման մեխանիզմներ կրթական բոլոր մակարդակներում,
  • Գիտությունների ազգային ակադեմիայի բարեփոխում նոր տեխնոլոգիաների ներդրման ծրագրի միջոցով,
  • Մտավոր սեփականության նոր օգտակար մոդելների, ապրանքային նշանների գրանցում առևտրային համաշխարհային հարթակներում և ԱՄՆ պատենտային բյուրոյում,
  • Նախադպրոցական հաստատությունների  ֆինանսավորման  աճ  պետական և համայնքային  բյուջեներից   կատարվող  հատկացումների  միջոցով,
  • Ուսումնամեթոդական նյութերի և երաշխավորությունների մշակում` գործատուների ներկայացուցիչների  ներգրավմամբ,
  • Օտարերկրյա  առաջատար բուհերի  հետ  փոխանակման և վերապատրաստման ծրագրերի  ծավալների  ընդլայնում, ուսանողներին և բուհերին  նպատակային կրթաթոշակների և դրամաշնորհների  տրամադրում,
  • Որակավորումների ազգային համակարգի համադրելիության ապահովում Որակավորումների եվրոպական շրջանակին,
  • Մասսայական ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի, ֆիզիկական դաստիարակման, մասսայական սպորտի ենթակառուցվածքների համակարգի զարգացում,
  • Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի հաստատությունների ինֆորմացիոն բանկի և ռեեստրի ստեղծում,
  • Կրթության համակարգի՝ որպես  սոցիալական զարգացման գործիքների միասնության բարելավում՝ հիմնական ուշադրությունը դարձնելով սոցիալական բոլոր խավերի համար  կրթության ծառայությունների հասանելիությանը և ներառականությանը,
  • Խթանել մասնավոր ինովացիոն արտասահմանյան բիզնեսի ներգրավումը գիտության ոլորտ՝ արդյունքների համապատասխան արտոնագրմամբ,
  • Բարձրացնել գիտական արդյունքի առևտրայնացման  և տեխնիկական կիրառման մակարդակը,
  • Հիմնարար գիտության ոլորտ երիտասարդ կադրերի ներգրավման պետական  ծրագիր ներդնում,
  • Բոլոր մանկավարժների համար սահմանել անհրաժեշտ նվազագույն շեմ մաթեմատիկա, անգլերեն և համակարգչային հմտություններ առարկաներից. այս նպատակով դպրոցական բազայի հիման վրա ստեղծել մանկավարժների վերապատրաստման կենտրոններ և բոլորին հասցնել այդ մակարդակին,
  • Մանկավարժների աշխատավարձերը կտրուկ բարձրացնել՝ խթանելով լավագույն կադրերի հոսքը դեպի դպրոցներ,
  • Դպրոցների շենքային պայմանների նվազագույն ընդունելի շեմ սահմանել և առաջիկա հինգ տարում վերանորոգել բոլոր այն դպրոցները, որոնք չեն համապատասխանում սահմանված պայմաններին,
  • Դպրոցների նյութատեխնիկական և լաբորատոր պայմանների նվազագույն շեմ սահմանել և առաջիկա հինգ տարում համալրել բոլոր այն դպրոցները, որոնք չեն համապատասխանում սահմանված պայմաններին։

 

Գիտությունը

Չափազանց կարևորում ենք, որ ՀՀ գիտության ոլորտը լինի մրցունակ, հիմնարար և կիրառական գիտական հետազոտությունները խթանող, միջազգային գիտական և հետազոտական տարածքի հետ ինտեգրված, ստեղծարար, նորարար և մրցունակ տնտեսության ձևավորմանը և երկրի անվտանգությանը նպաստող համակարգ:

Նպատակահարմար ենք համարում գիտության ոլորտի բարեփոխումների իրականացումը, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը, այդ արդյունավետության գնահատման կոնկրետ չափանիշների ներդրումը, գիտական ենթակառուցվածքների արդիականացումը, գիտական կադրերի պատրաստման արդյունավետ համակարգի ներդրումը, գիտության ոլորտում երիտասարդ կադրերի ներգրավման և երիտասարդ գիտնականների աջակցմանն ուղղված ծրագրերի իրականացումը, միջազգային չափորոշիչներին համապատասխանող և տնտեսության պահանջներից բխող գիտական հետազոտությունների ուղղություններում ռեսուրսների կենտրոնացումը, շեշտակի զարգացում ապահովող առանձին տեխնոլոգիաների ոլորտներում գիտական և գիտատեխնոլոգիական կենտրոնների ստեղծումը, աշխարհին հայտնի տեխնոլոգիաների յուրացման համար գիտական ինստիտուցիոնալ կարողությունների ստեղծում:

Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն logo Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն

Արտախորհրդարանական ուժեր

Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն logo Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն

Կրթության համակարգը մեր կարևորագույն մարտահրավերն է։ Այն պահանջում է էական բարեփոխումներ, յուրաքանչյուր ուսանողի և աշակերտի լիարժեք ներգրավում ուսման բոլոր գործընթացներում։ Հայաստանի Հանրապետությունում այժմ առաջնային է մարդկային կապիտալի զարգացումը, որ ենթադրում է ծախսային և ներդրումային առաջնահերթությունների որոշակի վերանայում։

Քաղաքացու որոշում կուսակցություն logo Քաղաքացու որոշում կուսակցություն

Այս ուժի ծրագրում կրթություն բառն օգտագործվում է 50-ից ավելի անգամներ։ Առանձին մեծ բաժնով անդրադարձ է կատարվում կրթությանը։

Կրթության հիմնական առաքելությունն է.

  • ապահովել յուրաքանչյուր անհատի ազատ, կայուն և շարունակական զարգացման համար առավելագույն նպաստավոր պայմաններ և հավասար հնարավորություններ,
  • դաստիարակության և ուսուցման միջոցով նպաստել մարդու մտավոր, հուզական և կամային կարողությունների ներդաշնակ զարգացմանը,
  • սերունդներին փոխանցել մարդկության փորձն ու մշակութային ժառանգությունը, որոնք հիմք են հանդիսանում հասուն մարդու և արժանապատիվ քաղաքացու ձևավորման ու զարգացման համար։

Որակյալ կրթության ապահովման սկզբունքները

  • Պետության և հասարակության զարգացման նպատակով պետությունն ապահովում է կրթության և գիտության համար բյուջեի առնվազն 4,5%-ի չափով ֆինանսավորում,
  • պետությունը դիտարկում է կրթության ու գիտության զարգացումը որպես հասարակության և պետության զարգացման հիմնական խթան ու շարժիչ ուժ, ուստի դրանց զարգացումը հանդիսանում է ազգային անվտանգության հայեցակարգի մաս,
  • պետությունն ապահովում է ուսումնական հաստատության ապաքաղաքականացված և ինքնավար լինելը` ծրագրի որոշման, մեթոդաբանության ձևակերպման, կրթական պրոցեսի կառավարման և սեփական հայեցողությամբ հաստատության բյուջեն տնօրինելու տեսանկյունից,
  • ուսումնական հաստատության բյուջեն և ծախսերը կառավարվում են բաց և թափանցիկ սկզբունքներով, որոնց ապահովումը թերանալու պարագայում սահմանվում է պատասխանատվություն,
  • պետությունը երաշխավորում է կրթության համակարգի ներառականությունը, բոլորի համար հավասար հնարավորությունները։

Հանրակրթություն

Հանրակրթության ոլորտում առաջարկվում է ունենալ Կրթության «Ոսկե եռանկյուն», որի երեկ անկյուններում կլինեն երեխան, ծնողը և ուսուցիչը։ յուրաքանչյուրը կլինի պաշտպանված և կունենա իր իրավունքներն ու հնարավորությունները։

Նախնական և միջին մասնագիտական կրթություն

Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման ներկա փուլում էական նշանակություն ունեն մասնագիտական որակյալ կրթությունն ու ուսուցումը: Դրա ապահովումն ու մատչելիությունը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, աղքատության ու անհավասարության մեղմման կարևորագույն գործոններից են:

Մասնագիտական կրթության և ուսուցման(ՄԿՈՒ)  ոլորտի զարգացման քաղաքականությունն ուղղված է անհատի ինքնության գիտակցմանն ու արժևորմանը նպաստող որակների զարգացմանը, աշխատաշուկայում մրցունակ մասնագետի պատրաստմանը, համամարդկային արժեքների վրա խարսխված, թափանցիկ, հաշվետու և ժողովրդավարական կրթական համակարգի զարգացմանը, անհատական արժեքների ձևավորման համար օրինակ հանդիսանալուն և նպաստավոր միջավայր դառնալուն:

ՄԿՈՒ ոլորտում սոցիալական գործընկերության լիարժեք ձևավորումը, գործատուների ներգրավումը և ակտիվ մասնակցությունը համակարգի կառավարման աշխատանքներում կնպաստի այդ ոլորտի բարեփոխումների արդյունավետ իրականացմանը և զարգացմանը, մասնավորապես՝ արագ արձագանքելու զարգացող տնտեսության որոշ ճյուղերի պահանջներին:

Անհրաժեշտ են նաև արդյունավետ միջազգային համագործակցության զարգացման մեխանիզմներ` այլ երկրների նմանատիպ ուսումնական հաստատությունների հետ կապ հաստատելու նպատակով: Նման համագործակցությունը հնարավորություն է տալիս համադրել և բարելավել ձեռք բերված արդյունքները` դրանք համապատասխանեցնելով միջազգային չափանիշներին:

Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող անձանց համար ՄԿՈՒ մատչելիության աստիճանի շարունակական բարձրացում:

Մեծահասակների կրթություն

Մեծահասակների կրթության ապահովումը նպատակ ունի նպաստելու համընդհանուր բարեկեցությանը՝ օրինակ՝ վաղ տարիքում չստացած կրթության պակասը լրացնելով, որը կարող է էապես նպաստել և ակտիվացնել մեծահասակների հանրային ներգրավվածությունը հասարակական կյանքի, որոշումների կայացման գործընթացում: Պետությունը պետք է սահմանի, խթանի և հետամուտ լինի ցկյանս ուսումնառության մեխանիզմների ապահովմանը, շարունակական բարելավմանը և զարգացմանը։

Սասնա Ծռեր կուսակցություն logo Սասնա Ծռեր կուսակցություն

Ժամանակն է՝

  • Քայլեր ձեռնարկելու կրթության համակարգը 4-րդ արդյունաբերական հեղափոխության չափանիշներին համապատասխանեցնելու համար։
  • Սոցիալական քաղաքականություն բաժնում նշվում է՝ ապահովել սոցիալապես անապահով անձանց անվճար մասնագիտական կրթությունը։

Մենք դաշինք logo Մենք դաշինք

Դաշինքի հիմնական կարգախոսներից մեկը հետևյալն է՝ «Կրթություն, աշխատանք, բարեկեցություն»

Բարձրագույն կրթություն

 Բարեփոխումներ՝ բուհերի ինստիտուցիոնալ և ներքին կառավարման մակարդակներում: Անհրաժեշտ է հիմնովին փոխել բուհերի ռեսուրսների կառավարման (մարդկային, տնտեսական, ֆինանսական և այլն) և ներքին ժողովրդավարության ապահովման կառուցակարգերը: Բուհերը որպես իրենց առաքելություն պետք է հռչակեն կրթությունը, ուսուցումը, վերապատրաստումը և գիտական ու հետազոտական գործունեությունը՝ այդ գործընթացներում հաշվի առնելով էթիկայի, ինքնավարության, պատասխանատվության և բուհից հանրային ակնկալիքների արժեվորման մոտեցումները:

Բարեփոխումներ՝ գիտելիքի ստեղծման ու ձևավորման գործընթացում: Նոր դարաշրջանն այլևս պահանջում է բարձրագույն կրթության համակարգում միջդիսցիպլինար և տրանս-դիսցիպլինար մոտեցումների լայնորեն կիրառում: Անհրաժեշտ է նաև ուսումնասիրել գիտելիքի ձևավորման ոչ գիտական ձևերի կիրառման հնարավորությունները: Բացի այդ, վաղուց արդեն անհրաժեշտություն է դարձել կրթական համակարգում ուսանողների կողմից ընտրվող առարկաների ցանկի ընդլայնումը, որը հնարավորություն կտա պահանջարկ չունեցող անդեմ, ունիվերսալ մասնագետների փոխարեն պատրաստել նպատակային եզակի մասնագետներ: Ուստի, բուհական մասնագիտացումները պետք է լիարժեք համապատասխան 21-րդ դարի աշխատաշուկային՝ բովանդակությամբ և դասավանդման մեթոդաբանությամբ, ինչպես նաև ապահովեն շրջանավարտների շարժունակություն և միջազգային աշխատաշուկաներում մրցունակ լինելու իրական հնարավորություն:

Կրթական մոդելի բարեփոխում: Անհրաժեշտ է բուհերում ներդնել նոր դասավանդման և ուսուցման մեթոդներ՝ ուղղված քննադատական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը՝ ըստ անհրաժեշտության ինտեգրելով դրանք դասավանդման ավանդական մեթոդների հետ: Սա պահանջում է մի շարք կարևոր քայլեր, այդ թվում՝ դասախոսների պրոֆեսիոնալիզմի բարձրացում և որակյալ դասապրոցեսի ապահովում, ուսումնասկան նյութերի և աղբյուրների էաական փոփոխում, չպահանջված առարկաների, ՛՛մեռած՛՛ կամ անարդյունավետ առարկաների վերանայում կամ վերացում ուսումնական ծրագրերից: Անհրաժեշտ է նաև ուսանողի պատասխանատու և ակտիվ ներգրավում դասապրոցեսին, ուսանող-դասախոս հարաբերությունների՝ ուղղահայացից դեպի հորիզոնականին անցումը, քանի որ կայուն զարգացող բարձրագույն կրթական համակարգի կառուցումն առավել արագ և արդյունավետ է համատեղ ջանքերով և մասնակցային սկզբունքով: Բարձրագույն կրթությունը և ուսուցումը պետք է լինի առավել ակտիվ, կապված իրական կյանքի հետ և ծրագրված/նախագծված լինի ուսանողների հետ՝ նրանց յուրահատուկ պահանջմունքների և ակնկալիքների հաշվառմամբ:

Բարեփոխումներ՝ ուղղված տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների ներուժի լիարժեք օգտագործմանը՝ գիտելիքների ձևավորման և տարածման մեջ: Նման փոփոխությունների նպատակն է ստեղծել ՛՛թվային իմաստություն՛՛:

Բարեփոխումներ՝ հանուն սոցիալական պատասխանատվության և գիտելիքի փոխանցման:Բարձրագույն կրթական հաստատության դերը պետք է նկատելի և սպասելի լինի հասարակության համար: Նրանց առաջարկած հետազոտությունները պետք է ունենան սոցիալական լայն պահանջարկ, իսկ դրանց արդյունքները՝ փոխանցվեն հասարակությանը՝ գիտելիքի փոխանցման արդյունավետ մեխանիզմների միջոցով:

Մաթեմատիկայի, բնագիտության, ինժեներիայի, տեխնոլոգիական ոլորտների կայուն և առաջադեմ գիտելիքների ամրապնդում և այդ ոլորոտում պահանջված կրթություն: Այսօրվա աշխատուժի շուկայի հսկայական պահանջարկն է, քանի որ սովորական մեխանիկական և գործավարական աշխատանքը ավտոմատացվում է, ավելի ու ավելի շատ աշխատատեղեր պահանջում են բարձր մակարդակի հմտություններ, որոնք ներառում են քննադատական մտածողության, խնդիրների լուծման, գաղափարները ներկայացնելու ունակությանն ու արդյունավետ համագործակցության հմտություններ, որոնք մեծապես ձևավորվում են այս ոլորտների կրթությամբ:

Շարունակական կրթության արդյունավետ համակարգի ստեղծում և զարգացում: Արագորեն զարգացող աշխարհում այլևս փաստ է, որ մասնագիտական կրթություն ստանալը սահմանափակված չէ անձի կյանքի որոշակի ժամանակահատվածով. ֆորմալ կրթությունը ներկայումս միտված է ողջ կյանքի ընթացքում մարդկանց վերապատրաստելու նպատակին: Անհրաժեշտ է ստեղծել համապատասխան օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալներ այս ուղղությամբ կրթական համակարգը բարելավելու համար:

Գիտական հետազոտությունների ծավալի մեծացում և հետազոտական նախագծերում դասախոսական կազմի և սովորողների ներգրավվածության ընդլայնում։  Նախատեսել միջոցներ պետական բյուջեից, որոնք ուղղված կլինեն ոլորտային հետազոտությունների իրականացման վրա։

Դասախոսների աշխատավարձերի բարձրացում՝ առաջարկելով բուհերին վերանայել և բարեփոխել բուջետային պլանավորման և ֆինանսական մոդելները:

Հանրակրթություն և միջին մասնագիտական կրթություն

Ուսուցչին արժանապատիվ աշխատավարձ:

Միջին մասնագիտական կրթության դերի վերահաստատում և միջին մասնագիտական կրթություն ունեցող աշխատուժի պահանջարկի ավելացում աշխատաշուկայում։ Միջին մասնագիտական կրթությունը դարձնել բավարար որակյալ, ինչը հնարավորություն կտա այս ոլորտի շրջանավարտ մասնագետներով ձևավորված շերտը դարձնել պահանջված աշխատաշուկայում։

Մարզերում միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների հիմնում՝ մարզի տնտեսական զարգացման հեռանկարին համապատասխան։

Ազգային առաջընթաց կուսակցություն logo Ազգային առաջընթաց կուսակցություն

  • Քաղաքացի-պետություն պայմանագրի ստեղծման համար անկյանաքարային նշանակություն է տրվում կրթությանը՝ կրթական համարգին՝ դպրոցներում ու ԲՈՒՀ-երում ուսումնական ծրագրերի միջոցով՝ այս առումով անհրաժեշտ է նաև վերանայել հայոց պատմության ու իրավունքի դասաժամերի ու դասերի բովանդակային կողմը։ Սա ենթադրում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու դերի վերաիմաստավորում, այդ թվում՝ նրա իրավական ու փաստական տարանջատում պետական կառավարումից, կրթությունից ու բանակից։ Դպրոցներում ու ԲՈՒՀ-երում անհրաժեշտ է ուժեղացնել նաև քաղպաշտպանության ու Սահմանադրության դասավանդման որակը։ Կրթության գլխավոր նպատակներից մեկը պետք է հռչակվի քաղաքացի կրթելը։
  • Կրթությունը հռչակվելու է տնտեսության գերակա ճյուղ` որակյալ ու մատչելի միջին մասնագիտական, բարձրագույն ու հետբուհական կրթություն ապահովելու հաշվին արտերկրյա ուսանողների հոսք ապահովելու միջոցով։

Օրինաց երկիր կուսակցություն logo Օրինաց երկիր կուսակցություն

Կրթության ոլորտում անվճար մանկապարտեզների ցանցի ձևավորում ՀՀ մարզերում և համայնքներում: Ուսումնարանների, քոլեջների համակարգի զարգացում, բուհերում ընդունելության քննությունների վերացում, սոցիալապես անապահով ընտանիքների համար անվճար կրթության երաշխավորման մեխանիզմների սահմանում, պետպատվերի փոխարեն այդ անձանց գումարային կրթական սերտեֆիկատների տրամադրում:

Գիտության և կրթության ոլորտներին ֆինանսավորման ավելացում, գիտության մեջ կիրառման բաղադրիչի ընդլայնում՝ առևտրայնացման, պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության մոդելի ներդրմամբ, կրթություն-գիտություն-աշխատաշուկա կապի ընդլայնման նպատակով կարիերայի կենտրոնների ստեղծում՝ ինչպես նաև մրցունակ գիտական գաղափարների արտահոսքի կանխարգելում: Երիտասարդ գիտնականների ֆինանսական աջակցության ընդլայնում՝ նախապատվությունը տալով կիրառական գիտություններին։

Ազգային փոքրամասնությունների համար կրթության պատշաճ պայմանների ապահովում: 

Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն logo Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն

Քաղաքական ուժը չունի ծրագրային դրույթներ այս թեմայով:

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն logo Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն

Ժառանգություն logo Ժառանգություն

Որակյալ եւ մատչելի կրթության ապահովում

Սերունդների դաստիարակության ազգանվեր գործում դպրոցի եւ ուսուցչի նկատմամբ պետական քաղաքականության վերանայումը պետականության հիմքերի ամրապնդման առանցքային խնդիրն է: Բարոյական բարձր արժեհամակարգ ունեցող անհատի ու լիարժեք քաղաքացու ձեւավորման կարեւորագույն օջախներից մեկը դպրոցն է: Համաշխարհային կրթական ասպարեզում նվաճումներ ու հաղթանակներ գրանցելու գրավականը երրորդ հազարամյակի հրամայականներին հարիր կրթական համակարգի ձեւավորումն է, որում ցանկացած հաջողություն մեծապես կախված է ուսուցչի արհեստավարժությունից եւ բարեկեցությունից: Հայաստանն ունի միջնակարգ կրթության ուսանելի ավանդույթներ, սակայն դեռեւս անչափ թերի է կրթության ոլորտի ժամանակակից կառավարումը: Չնայած 2009-ին ԱԺ-ի կողմից ընդունված «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքով հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների ղեկավարման համար ներմուծված տնօրենի հավաստագրման ցենզին, պակասում է կրթության կառավարման ոլորտում արհեստավարժ ու բարոյական ընդգծված արժեքներ ունեցող այն անձանց անհրաժեշտ քանակը, ովքեր լիովին տիրապետում են ոլորտի պետական քաղաքականությանը:

Պետությունը պետք է ապահովի յուրաքանչյուր երեխայի միջնակարգ կրթություն ստանալու իրավունքը` անկախ ընտանիքի սոցիալական վիճակից եւ երեխաների կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքից:

Ոլորտի առաջնահերթ խնդիրներն են`

  • գիտության, գիտատար արտադրությանը սպասարկող ճյուղերի զարգացումը, կրթական համակարգի համապատասխանեցումը ժամանակակից պահանջներին,
  • սահմանադրորեն միջնակարգ կրթության` որպես քաղաքացու պարտականության, ամրագրումը,
  • կրթությունը հայերեն լեզվով իրականացնելու պահանջի խստագույնս կատարում,
  • հանրապետության բոլոր քաղաքներում ու գյուղերում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների կրթության իրավունքի ապահովումը` իր բնակավայրում եւ իր հասակակիցների հետ,
  • հաշմանդամ եւ անապահով ընտանիքների երեխաների կրթական ծախսերի հատուցումը,
  • դպրոցների կառավարման համակարգի շարունակական բարեփոխումը` այն դարձնելով առավել ժողովրդավար եւ զերծ արատավոր դրսեւորումներից,
  • արդի պահանջները բավարարող մանկավարժական կազմի ձեւավորումը,
  • կրթական մասնագիտությունների ցանկի եւ կրթության որակի մակարդակի համապատասխանեցումը շուկայական տնտեսության ժամանակակից պահանջներին,
  • հանրակրթական դպրոցներում մասնագիտական կողմնորոշմանը միտված կրթության նոր մեխանիզմների ներդրումը,
  • բոլոր մակարդակներում կոռուպցիոն երեւույթներ ծնող պատճառների դեմ պայքարը:

Առաջնային օրենսդիր եւ գործադիր քայլեր

  • «Հանրակրթության մասին» օրենքում կատարել փոփոխություններ ու լրացումներ, որոնք կապահովեն պետության կողմից վավերացված «Կրթություն բոլորի համար» միջազգային կոնվենցիայով ստանձնած քաղաքականությունը:
  • ՀՀ պետական բյուջեում կրթության ֆինանսավորումը հասցնել ՀՆԱ-ի 5,5%-ին:
  • Հասարակական գիտակցության մեջ վերականգնել ուսուցչի երբեմնի պատիվն ու բարի համբավը` էապես վերանայելով նրա աշխատավարձը, որը կնպաստի հանրակրթության մեջ տղամարդ ուսուցիչների թվի ավելացմանը եւ նրանց զերծ կպահի իր կերպարին ոչ հարիր գործելակերպից:
  • Ներդնել մանկավարժների շաբաթական ծանրաբեռնվածության (դրույք) 18-ժամյա չափանիշը, որն ուսուցչին հնարավորություն կտա զբաղվել ինքնակրթությամբ:
  • Ավագ դպրոցների լաբորատորիաները, արհեստանոցները վերազինել արդի սարքավորումներով, փորձանյութերով, ուսումնադիտողական պարագաներով, ընդլայնել դպրոցների նյութատեխնիկական բազան` բյուջետային հատկացումների միջոցով:
  • Առանց բացառության ապահովել բոլոր ավագ դպրոցների ուսուցիչների պատշաճ կրթական մակարդակն ու աշխատավարձի 20% հավելավճարը:
  • Պլանավորված ու ծրագրված եղանակով յուրաքանչյուր տարվա պետական բյուջեում ավելացնել առավել վատթար վիճակում գտնվող դպրոցների ֆինանսավորումը եւ 5-ամյա ժամկետում լուծել բոլոր կրթական հաստատությունների, դպրոցների հիմնանորոգումը, այդ թվում մասնավոր ներդրումների խրախուսման ճանապարհով:
  • Համալրել դպրոցական գրադարանային ֆոնդերը, ստեղծել էլեկտրոնային գրադարաններ` դրանք ապահովելով ժամանակակից տեխնիկական միջոցներով, տեղեկատվական ու համակարգչային սարքավորումներով, համացանցային կապով:
  • Մանկավարժական բուհերում արմատապես բարեփոխել կրթության որակն ու մակարդակը` դպրոցը որակյալ ուսուցիչներով ապահովելու համար:
  • Ապակուսակցականացնել ԲՈՒՀ-երի կառավարման խորհուրդներն ու բացառել բարձրաստիճան պաշտոնյաների, օրինակ` ՀՀ նախագահի, վարչապետի, ԱԺ նախագահի եւ այլոց, նշանակումը բուհերի խորհրդի նախագահի պաշտոնում:
  • Գնահատման համակարգը բուհերում եւ հանրակրթական հաստատություններում դարձնել պատճառաբանված ու թափանցիկ:
  • ՊՈԱԿ-ի մասին օրենքում առաջարկել փոփոխություն, որով ուսումնական հաստատությունների կառավարման խորհրդի կողմից ընտրված տնօրենի հետ աշխատանքային պայմանագիրը կնքվի ուսումնական հաստատության կառավարման  խորհրդի նախագահի հետ, ինչպես սահմանված է ՀՀ «Հանրակրթության մասին» օրենքով:
  • Վերանայել ներառական կրթության ֆինանսավորումը:
  • Դպրոցների տնօրենների համար նախատեսել վարչական տույժեր օրենքով արգելվող քայլերի` մասնավորապես օրենքով արգելվող կրոնական ու քաղաքական քարոզչության իրականացման համար:
  • Ուսումնական հաստատության կողմից մրցութային հիմունքներով պետական բյուջեից լրացուցիչ ֆինանսավորման ապագա կարգում ապահովել մրցույթի թափանցիկությունն ու հրապարակայնությունը: Նախատեսել լրացուցիչ ֆինանսավորման արդյունավետությունը չափող գործիքակազմը:
  • «Լեզվի մասին», «Հանրակրթության մասին» օրենքներում առավել հստակեցնել այլընտրանքային, հեղինակային, փորձարարական ծրագրերի սահմանումները` բացառելով օտարալեզու կրթական հաստատությունների հիմնումը, հանրակրթական, միջին մասնագիտական ու բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում խթանել օտար լեզուների որակյալ ուսուցանումը:
  • «Հանրակրթության մասին» օրենքում վերականգնել դասագրքերի ստեղծման փորձաշրջանը. ծրագրի «Ծրագրամեթոդական ապահովումը եւ ուսումնանյութական բազան» վերնագրի տակ ափսոսանք է հայտնվում, որ դասագրքերը ստեղծվում են շատ կարճ ժամանակամիջոցում, ինչը հնարավորություն չի տալիս լրջորեն փորձարկելու, խմբագրելու դրանց բովանդակությունը:
  • «Հանրակրթության մասին» օրենքում նախատեսել փոփոխություններ, որոնցով պետության կողմից կապահովվի երեխայի կրթության իրավունքը` անկախ հանրակրթական ուսումնական հաստատության կազմակերպական-իրավական ձեւից, եւ ոչ պետական ուսումնական հաստատություններն ազատել շահութահարկից:
  • Բարձրագույն եւ հետբուհական մասնագիտական հաստատություններում ուսանող կարիքավոր ուսանողների համար արտոնյալ կրթական վարկերի տրամադրման օրենսդրական մեխանիզմների ամրագրում, այդ նպատակով փոփոխություններ առաջարկել «Վարկային կազմակերպությունների մասին» եւ համապատասխան օրենքներում:
  • Բուհերում վերականգնել ռազմական ամբիոնները` սպայական կազմի պատրաստման համար խիստ օգտակար մրցակցային դաշտ ստեղծելու հեռանկարով:
  • Մշակել եւ ներդնել մեխանիզմներ, որոնք առավել շնորհալի ուսանողներին թույլ կտան իրենց ծառայությունը զինված ուժերում անցկացնել այնպիսի զորամիավորումներում կամ ռազմական արդյունաբերության գիտատար ոլորտներում, ուր հնարավոր կլինի առավել արդյունավետ օգտագործել նրանց գիտելիքները` հայկական բանակն առավել հզորացնելու ուղղությամբ: Բարելավել բարձրագույն կրթություն ստացած անձանց պարտադիր զինվորական ծառայության արդյունավետությունը:
  • Պակասեցնել կրթության ոլորտում հարկային բեռը` միաժամանակ խստացնելով բոլոր ԲՈՒՀ-երի հանդեպ կիրառվող այն չափորոշիչները, որոնք վերաբերում են արդիական նյութատեխնիկական բազայով ապահովվածությանը, նորագույն արտասահմանյան գիտակրթական մեթոդաբանության ձեռքբերմանն ու ներդրմանը, դասախոսների վերապատրաստմանը, կրթության որակի ապահովմանն ուղղված այլ ցուցանիշներին: Կրթության բնագավառում հարկային բեռի թեթեւացման արդյունքում ԲՈՒՀ-երում մնացող հավելյալ ֆինանսական միջոցներն ուղղել գիտակրթական գործընթացի զարգացմանը, կրթության որակի բարձրացմանը:

Հայ ազգային կոնգրես logo Հայ ազգային կոնգրես

Հանրակրթության ֆինանսավորում և կառավարում

  • Հանրակրթության նկատմամբ հասարակության վստահությունը ձևավորելու և քաղաքացու պատասխանատվությունը բարձրացնելու համար հանրակրթության պետական ծրագրի սահմաններում (կրտսեր, միջին և ավագ դպրոցներ) կիրականացվի կրթության ֆինանսավորում անհատական հավաստագրերի միջոցով։
    1) Կներդրվի բյուջետային միջոցների հատկացման՝ սովորողների ֆինանսավորման Կրթության պետական հավաստագրման անհատական համակարգ։ Կապահովվեն ամենամսյա վճարումները սովորողների ֆինանսավորման Կրթության պետական հավաստագրման համակարգով։ Կֆինանսավորվեն ոչ թե դպրոցները, այլ աշակերտները:
    2) Կդադարեցվի դպրոցների ընդհանուր նախահաշվով (բազային) ֆինանսավորումը։ Այս կամ այն դպրոցի ֆինանսավորումը կախված կլինի դիմորդի (ծնողի, խնամակալի, աշակերտի) վճարման ներկայացված կրթական Հավաստագրերի թվից: Կրթական Հավաստագրերը չեն թույլատրվելու արժեթղթերի շուկայում ազատ շրջանառության և խստագույնս ամրագրված են լինելու տվյալ աշակերտին:
  • Պետական բյուջեով կրթությանը հատկացվող դրամական միջոցները ամբողջությամբ կդրվեն աշակերտին տրվող հավաստագրի վրա` դրանք մեկ սովորողի հաշվարկով տեսակավորելով և կանոնակարգելով երկու ուղղությամբ`
    - սովորողի թվով, մեկ սովորողի տարեկան հատկացվող գումարի մեջ կհաշվարկվի ուսուցման հետ կապված բոլոր ծախսերը, այդ թվում՝ ուսուցչի աշխատավարձը, ուսումնական գրականությունը, արտադասարանային կրթամշակութային ծրագրերը, արձակուրդային հանգիստը և ուսուցման այլ միջոցները (նոր տեխնոլոգիաներ, ինտերնետ ծառայության ծախսեր, լաբորատոր սարքեր, նյութեր և ուսումնական պիտույքներ), ուսուցիչների վերապատրաստման, ծրագրամեթոդական ծառայությունների ծախսերը.
    - ուսումնական հաստատության պահպանության ծախսերը` կախված հաստատության շենքային և կոմունալ ծախսերի ծավալից: Տարեկան հատկացվող գումարի մեջ կընդգրկվեն բոլոր տեսակի կոմունալ, շենքի պահպանության, նորոգման և բարելավման ծախսերն ու շենքի շահագործումն իրականացնող աշխատողների աշխատավարձը:
    - միասնական կրթական չափորոշիչների շրջանակներում կխրախուսվի յուրաքանչյուր աշակերտին գիտելիքի փոխանցման անհատական մոտեցումը՝ համապատասխան հստակ մեխանիզմների մշակմամբ նախատեսելով նաև անհատական ծրագրերով ուսուցումը։ Հետագայում հնարավոր կլինի հրաժարվել ծրագրային կոշտ քաղաքականությունից և ներդնել անհատական եղանակներով դասավանդման համակարգ:
  • Պետության կողմից հանրակրթության ֆինանսավորումը կհասցվի ՀՆԱ-ի 2,2%-ի, աճման միտումով, 10 տարվա ընթացքում հասցնելով մինչև 3-4%:
  • Ծայրամասերում, հեռավոր գյուղերում, ծնողների ցանկության դեպքում, կխրախուսվեն փոքրաթիվ աշակերտներով դասարանները կամ անհատական ուսուցման համակարգերը՝ անկախ ուսուցման ինքնարժեքից։ Պետության կողմից ամեն տարի կհաստատվի այդպիսի դպրոցների ցանկ, որոնցում՝ Հավաստագիր բերելիս, յուրաքանչյուր Հավաստագրի հաշվին բյուջեից համապատասխան հավելավճար կկատարվի։ Դպրոցների կոմունալ և լրացուցիչ ծախսերը կկատարվեն նաև մասնավոր նվիրատվություններից՝ այդ կարգի նվիրատվությունները խրախուսելու համար պետության կողմից համապատասխան հարկային արտոնություններ կսահմանվեն։
  • Արտաբյուջետային միջոցների հավաքագրման և արդյունավետ օգտագործման համար յուրաքանչյուր ուսումնական հաստատության խորհուրդը կստեղծի հոգաբարձական խորհուրդ, որում կներգրավվեն տվյալ միկրոհամայնքի գործարարները, ծնողները, համայնքային հիմնարկությունները։ Հոգաբարձական խորհուրդը իրավունք կունենա ստեղծել տվյալ հաստատության զարգացման հիմնադրամ։
  • Հանրակրթական դպրոցում դասավանդող ուսուցչի կարգավիճակը, պաշտոնային հստակ նկարագիրը, իրավունքներն ու պարտականությունները կսահմանվեն առանձին օրենքով։
  • Սահմանամերձ, բարձր լեռնային բնակավայրերում մանկավարժների համար կսահմանվեն օրենսդրորեն ամրագրված հավելավճարներ (ստացված աշխատավարձի կեսից ոչ պակաս), ինչպես նաև սոցիալական երաշխիքների կայուն համակարգ։ Հավելավճարների հատկացումը կկատարվի աշակերտական Հավաստագրերի միջոցով։
  • Կվերակառուցվեն 12 տարի նորմատիվային ժամկետով գործող հանրակրթական հիմնական ծրագրերը համապատասխանաբար վերասահմանելով կրտսեր, միջին և ավագ դպրոցներում ուսման տևողությունը՝ ելնելով սովորողների տարիքային ֆիզիոլոգիական զարգացման առանձնահատկություններից և հաշվի առնելով համաշխարհային առաջատար կրթական համակարգերի փորձը: Միջնակարգ (կրտսեր և միջին) դպրոցներում ուսուցանվող ծրագրերի ծավալներից կախված, ուսման տևողությունը կլինի` կրտսեր դպրոցում 6 տարի, միջին դպրոցում 3 տարի, իսկ ավագ մասնագիտական դպրոցներում՝ 3 տարի։
  • Արհեստների ուսուցումը ավագ դպրոցներում կլինի պետության և հասարակության հատուկ հոգածության առարկա՝ կազմելով ուսումնառության զարգացած համակարգի կարևոր բաղադրիչ։ Կտարվի դպրոցների մասնագիտացման հետևողական քաղաքականություն այս կամ այն ուղղություններով (երաժշտության, լեզուների, արվեստների, արհեստագործության, սպորտի և այլ): Ժամանակի ընթացքում յուրաքանչյուր դպրոց կվերածվի գիտելիքի և մշակույթի կրթական կենտրոնի:
  • Ավագ դպրոցներում (10-12 դասարաններում) քաղաքացիական պաշտպանության և ռազմագիտության դասընթացներին զուգահեռ դպրոցական արձակուրդների ժամանակ կկազմակերպվեն ամառային և ձմեռային ճամբարներ, որտեղ անցկացրած ժամանակահատվածը խաղաղ պայմաններում կհամարվի ծառայություն:
  • Հայաստանում կեցության իրավունք ստացած օտարերկրյա քաղաքացիների երեխաները կօգտվեն հանրակրթության ընդհանուր հիմունքներից և իրավունքներից:
  • Ուսուցչի դրույքաչափը կձևավորվի ուսուցչի, կրթահամալիրի տնօրինության և կրթության հավաստագիրը տնօրինողի (աշակերտի, ծնողի, խնամակալի) ինքնակարգավորվող փոխհարաբերություններով՝ աշխատանքային օրենսգրքի շրջանակներում, ինչը կբերի կրթության որակի և ուսուցիչների աշխատավարձի շեշտակի բարձրացման։
  • Դասարանների առավելագույն խտությունը հանրակրթական դպրոցում կդառնա 25 աշակերտ։
  • Հանրակրթական հաստատություններում ինքնակառավարման ժողովրդավարական մեխանիզմները ամրապնդելու համար կընդլայնվեն կառավարման և խորհրդակցական մարմինների (աշակերտական խորհուրդներ, ծնողխորհուրդներ, մանկխորհուրդներ, հոգաբարձուների խորհուրդը) լիազորություններն ու իրավասությունները։
  • Պետության համար խիստ կարևոր և ռազմավարական նշանակություն կունենա մասնագիտական տեխնիկական (արհեստագործական) կրթությունը, այն ներկայիս խղճուկ վիճակից դուրս բերելու համար պետական հոգածությունը կզուգակցվի գործարար շրջանակների հետ փոխշահավետ համագործակցությամբ՝ կմշակվեն և կգործադրվեն աշակերտների անհատական պատրաստման, կոնկրետ մասնագիտություններով կրթական ծրագրերի պատվիրման և ֆինանսավորման սխեմաներ, որոնք հիմնված կլինեն մասնագիտական կրթության բոլոր շահեկիցների (տարբեր գերատեսչությունների և գործարարների) գործուն և համագործակցային ներգրավվածության վրա։
  • Պետությունը կապահովի կրթության (նախադպրոցական և հանրակրթական) առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների ընդունակություններին ու կարողություններին համապատասխան և առողջությանը համարժեք ուսումնական միջավայր, սոցիալական ադապտացման, անհրաժեշտ ունակությունների ձեռքբերման, աշխատանքային, մասնագիտական և ընտանեկան կյանքի պատրաստվածության համապատասխան պայմաններ։

Նախադպրոցական կրթություն

  • Նախադպրոցական կրթությունը հանրակրթության հենք դարձնելու համար ոլորտում կկատարվեն բովանդակային և իրավական բարեփոխումներ, որը թույլ կտա նախադպրոցական (ավագ խումբ) ուսուցման բովանդակությունը դարձնել ապագա քաղաքացու կերտման հիմքը:
    1) Նախադպրոցական կրթության ուսուցման բովանդակությունը անհրաժեշտ ծրագրերով ապահովելու նպատակով նախադպրոցական հատատությունները համայնքային ենթակայությունից կանցնեն մարզպետարանների ենթակայության տակ, որը թույլ կտա հանրապետության ողջ տարածքում միասնական մոտեցում ցուցաբերել այս կարևոր ոլորտի զարգացմանը.
    2) Նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների ծրագրերը կներառեն հայոց այբուբենի, պարզագույն թվաբանական գործողությունների, երկու օտար լեզուների (տարրական մակարդակով) յուրացումը, ինչպես նաև արտասանության, երգեցողության (հայերեն և ուսուցանվող օտար լեզուներով), նկարչության և այլ հմտությունների զարգացումը.
    3) Նախադպրոցական դասարաններում (մեկ տարի) երեխաներին համակողմանիորեն կնախապատրաստեն հանրակրթական դպրոցում սովորելուն. շենքային առումով դրանք մեկտեղված կլինեն կրտսեր և միջին դպրոցների հետ, որոնց հնարավորություն կտրվի ստեղծելու նախաչպրոցական դասարաններ։

Գիտելիքների գնահատման համակարգ

  • Կստեղծվի գիտելիքների գնահատման անկախ համակարգ։ Դպրոցում դասավանդող ուսուցիչները իրավունք չեն ունենա ընդունել նույն դպրոցի աշակերտների քննությունները: Նրանք իրավունք կունենան ստուգել որևէ այլ դպրոցի աշակերտների գիտելիքներ: Այս կերպ երկրում կձևավորվի գիտելիքի գնահատման որակապես այլ, ժամանակակից համակարգ: Ուսուցիչների շրջանում կառաջանա նոր, հատուկ շերտ` գնահատող մասնագետների հանրություն: Կստեղծվի գիտելիքի գնահատման գործակալություն, որը կձևավորի գիտելիքի գնահատման մասնագետների (ուսուցիչների և գիտնականների) համապետական համակարգչային շտեմարան: Քննություններից առաջ պատահական ընտրությամբ շտեմարանից կընտրվեն գիտելիք գնահատող մասնագետները և կգործուղվեն պատահական ընտրված ուսումնական հաստատություն ըստ մասնագիտության այս կամ այն առարկայի քննությունն ընդունելու:
  • Ուսումնական ծրագրերը կֆորմալացվեն և կկանոնակարգվեն՝ դրանց բովանդակությունը հստակ կկապակցվի գնահատման մեթոդների և եղանակների հետ, իսկ գիտելիքների ստուգումը կիրականացվի թե՛ գրավոր, թե՛ բանավոր և թե՛ թեստերով՝ հաշվի առնելով առարկայի յուրահատկություններն ու պահանջները: Կրթության որակի չափորոշիչների ներդրման միջոցով (ըստ առարկաների և դասարանների) պետության կողմից կֆորմալիզացվի գիտելիքի, իմացության և հմտությունների տարեկան գնահատման որակը:
  • Գիտելիքի գնահատման այսօրինակ ցանցի ձևավորման ու արմատավորման արդյունքում հնարավոր կլինի նաև գիտելիքները ստուգել` քննություններ ընդունել, անհատական գրաֆիկներով: Աշակերտը հնարավորություն կունենա իր գնահատականը բարձրացնելու համար առանձին դիմելու և նորից քննություն հանձնելու: Պետությունը կֆինանսավորի միայն ուսումառության ընթացքում կազմակերպվող համապետական քննաշրջանները: Կրկնակի քննությունների ժամանակ քննության ծախսերը պետք է հոգա աշակերտը: Ցանկացած քաղաքացի, առանց տարիքային սահմանափակման, նույնպես պետք է կարողանա դիմել գիտելիքի գնահատման գործակալություն իր մասնագիտական ցուցանիշները բարձրացնելու համար:
  • Դպրոցներում դասավանդման տարեկան և քննական շրջանների արդյունքներով կստեղծվի աշակերտների առաջադիմության համապետական համակարգչային շտեմարան: Յուրաքանչյուր աշակերտ միաժամանակ կունենա ուսումնական առաջադիմության անհատական գրքույկ, ուր արձանագրված կլինեն թե՛ տարեկան, թե՛ քննական շրջանների արդյունքները, և թե՛ դասավանդած ուսուցչի և գիտելիք գնահատած մասնագետի տվյալները:
  • Այն երեխաների նկատմամբ, որոնք կսովորեն այլ քաղաքներում, շրջաններում, հեռու իրենց ծնողներից, կներդրվի խնամակալության ինստիտուտ, որը կկարգավորվի համապատասխան օրենքներով: Խնամակալական գործունեությունը կֆինանսավորվի ծնողների, բարեգործական հիմնադրամների, իսկ սոցիալապես անապահով, ծնողազուրկ երեխաների պարագայում՝ պետբյուջեի միջոցների հաշվին։

 

Բարձրագույն կրթություն և գիտություն
Սեփականության ձևը

  •  Կվերանայվի պետական բուհերի՝ որպես պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների իրավական կարգավիճակը՝ դրանք կվերածվեն հանրային ուսումնական հաստատությունների։ Պետության մասնակցությունը բուհերի ակտիվների և ուսումնական կառավարման գործընթացին կիրականացվի օրենսդրությամբ՝ հաշվի առնելով վերջինիս ֆինանսական ներդրումները։ Բուհերի և գիտահետազոտական հաստատությունների կողմից օգտագործվող անշարժ գույքը և նյութատեխնիկական ենթակառուցվածքները վերահաշվառումից հետո անհատույց` որպես պետական ներդրում, կփոխանցվի վերակազմավորվող հաստատություններին։
  • Կիրականացվի գիտության ենթակառուցվածքների կառավարման և ֆինանսավորման ապակենտրոնացում, իսկ գիտահետազոտական հաստատությունները կստանան ինքնակառավարման և իրավական կարգավիճակի ընտրության հնարավորություն:
  • Հիմնարար գիտությամբ զբաղվող գիտական հիմնարկների համար կձևավորվի իրավական կարգավիճակ, որը հնարավորություն կտա հիմնականում (80%  և ավելի) ֆինանսավորվել պետության կողմից և ունենալ գիտական հետազոտությունների ուղղություններ ընտրելու ազատություն։
  • ԳԱԱ ակադեմիկոսների ինստիտուտը կվերակազմավորվի հասարակական կազմակերպության, իսկ գիտական կազմակերպությունների ներկա համակարգը կվերածվի ինքնակառավարվող գիտական միավորման: Անհրաժեշտության դեպքում` ելնելով գիտության զարգացման շահերից, ինքնակառավարվող գիտական միավորման մեջ մտնող կազմակերպություններին իրար հետ կամ համակարգից դուրս, բուհական և ճյուղային կառույցների հետ միավորվելու հնարավորություն կտրվի:
  • Պետությունը կերաշխավորվի ինստիտուտների կոլեկտիվների ու գիտական խորհուրդների՝ վերկազմավորման որոշում կայացնելու և ձևի ընտրության ազատ հնարավորությունը, ինչպես նաև գիտական կազմակերպության գործունեության համար անհրաժեշտ պայմանները: Ինստիտուտների կողմից օգտագործվող անշարժ գույքը ու նյութատեխնիկական միջոցները վերահաշվառումից և հաստատության վերակազմավորումից հետո անհատույց` որպես պետական ներդրում կփոխանցվի վերակազմավորվող ինստիտուտ-հիմնադրամների օգտագործմանը:

 Կառավարումը

  • Կվերացվի «ավագ դպրոց–բուհ» անցման ընթացքում տարատեսակ քննությունների (միասնական, կենտրոնացված և այլն) ներկայումս գործող համակարգը։ Ընդունելության կարգը կսահմանվի բուհի կողմից։ Բուհը և մասնագիտությունն ընտրելու ազատ իրավունքը կվերապահվի դիմորդին: Կրթական նախորդ աստիճանում ձեռք բերած ցուցանիշների հիման վրա դիմորդը կստանա համապատասխան կրթական դրամաշնորհ և հաշվի առնելով բուհի` ըստ մասնագիտությունների սահմանած վճարման համակարգը կընտրի իր նախընտրած մասնագիտությունը։ Պետպատվերն այսպիսով կարգավորվելու է ոչ թե մասնագիտություններին հատկացվող տեղերի քանակով և ըստ բուհերի տեղաբաշխմամբ, այլ դիմորդներին և ուսանողների կրթական դրամաշնորհների տրամադրմամբ:
  • Կառավարության որոշումներով և օրենսդրական ակտերով մասնագիտությունների ցանկի և պարտադիր առարկայացանկերի հաստատման պրակտիկան կբացառվի: Կառավարության կողմից Որակավորումների ազգային շրջանակի հիման վրա միջազգայնորեն ընդունված անվանացանկին համապատասխան կհաստատվեն շնորհվող  որակավորումների  անվանումները: Բուհերին հնարավորություն կընձեռվի առավել ազատորեն մշակել և ճկուն դարձնել կրթական ծրագրերը, արագ արձագանքել փոփոխվող մասնագիտական, հասարակական և շուկայական պահանջներին։
  • Կվերացվեն ուսանողների՝  կուտակած կրեդիտների հիման վրա մասնագիտությունը փոխելու կամ այլ բուհ փոխադրվելու իրավունքը խոչընդոտող օրենսդրական և կանոնակարգային արհեստական արգելքները։
  • Կվերափոխվի ՀՀ-ում գիտական աստիճանաշնորհման գործող համակարգը՝ այն կհամապատասխանեցվի միջազգայնորեն ընդունված ձևաչափերին և միաժամանակ կապահովվի ՀՀ գիտական, գիտատեխնիկական, գիտակրթական համակարգերի արագ ինտեգրումը միջազգային համակարգերին։ Միջազգային ճանաչման արժանանալուն զուգընթաց, պետության կողմից գիտական խորհուրդների հաստատված չափորոշիչների համաձայն՝ աստիճանական անցում կկատարվի նրանց կողմից գիտական աստիճանների և կոչումների շնորհմանը։ Այդ նպատակով աստիճանաբար կիրականացվի ՀՀ Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի գործառույթների կրճատում և վերջինիս վերակազմավորումը Գիտական աստիճանների գրանցման կենտրոնի, որը կիրագործի հետևյալ հիմնական գործառույթները.
    ա. բուհերի և գիտահետազոտական հաստատությունների կողմից տրվող գիտական աստիճանների և գիտական արտադրանքի հաշվառումն ու գրանցումը.
    բ. բուհի կամ գիտական հաստատության կողմից մերժված կամ տրված գիտական աստիճանի բողոքարկման դեպքում, այդ նպատակով ստեղծված անկախ գիտական խորհրդի կազմակերպումն ու անցկացումը:
  • Կրթության և գիտության ոլորտի պետական քաղաքականության դիտարկման, օրենսդրության կիրարկման մեթոդական օգնության կազմակերպման,  հեռանկարային զարգացման ծրագրերի մշակման, հանրակրթության պետական ծրագրերի, դասագրքերի, ուսուցողական այլ նյութերի մշակման մրցույթների անցկացման ու քննարկումների կազմակերպումը կիրականացվի պետական լիազոր մարմնի կողմից։
  • Գիտության և կրթության ոլորտների զարգացման և ծրագրերի իրականացման ընթացքը վեր հանելու և հանրությանը ներկայացնելու համար պետական լիազոր մարմնի կողմից նվազագույնը տարեկան մեկ անգամ կհրապարակվի «ՀՀ բարձրագույն կրթության և գիտության ազգային զեկույց»։ Զեկույցը կներկայացնի ոլորտի բոլոր ենթակառուցվածքների ծրագրերի իրականացման կատարողականությունը` ֆինանսական աուդիտը, թերություններն ու կոռուպցիոն ռիսկերը։
  • Հնարավորինս սեղմ ժամկետներում օրենսդրորեն կկարգավորվեն գիտահետազոտական և փորձակոնստրուկտորական գործունեության ոլորտի հեղինակային իրավունքի հետ կապված հարցերը, հիմնվելով միջազգային փորձի վրա, հստակեցնելով հեղինակ–կազմակերպություն–պետություն–շուկա շղթայում բոլոր սուբյեկտների իրավունքներն ու պարտավորությունները։ Առանձնակի ուշադրություն կդարձվի ռեզիդենտների հեղինակային իրավունքների պաշտպանության ֆինանսավորմաը։   

 Ֆինանսավորումը

  • Հայաստանի Հանրապետության ՀՆԱ–ի գիտատարության նվազագույն գործակիցը` հետագա կայուն տարեկան 0.2% աճի միտումով,  պետք է սահմանել առնվազն 1 տոկոսը`  ապահովելով միջազգային չափանիշներին համապատասխան ֆինանսավորման կայուն աճը։
  • Գիտահետազոտական թեմաների համար նախատեսված միջոցները պետական բյուջեից կհատկացվեն թեմատիկ ֆինանսավորման տեսքով։ Բազային ֆինանսավորման սխեման կարող է կիրառվել միայն հատուկ դեպքերում՝ ՀՀ ԱԺ-ը կողմից հաջորդ տարվա բյուջեն հաստատելիս համապատասխան հավելվածում այդ գիտահետազոտական ծրագրին տեղ հատկացնելու դեպքում։
  • Իբրև գիտական թեմաներ կատարող կամ գիտահետազոտական ծրագիր իրականացնող շահառու սուբյեկտներ կարող են հանդես գալ  թեմատիկ խմբերը, անհատները, բուհերը, վերակազմավորված գիտական հաստատությունները, հետազոտողների ասոցիացիաները և և այլն։
  • Գիտահետազոտական թեմաների գնահատումը, որպես կանոն, կիրականացվի պետության կողմից ֆինանսավորվող տեղական և միջազգային (համատեղ) փորձաքննության միջոցով։ Միջազգային փորձաքննության պարագան կարող է չկիրառվել ազգային անվտանգության խնդիրների հետ անմիջական կապ ունեցող թեմաների դեպքում։ Այն գիտական թեմաները, որոնք ՀՀ կողմից տրամադրվող դրամաշնորհներից բացի կունենա նաև այլ աղբյուրներից (տեղական կամ միջազգային) դրամաշնորհներ ոչ միայն կպահպանեն դրանք, այլ նաև կքաջալերվեն: Նյութատեխնիկական միջոցների հատկացումները և ծառայությունները կհամարվեն հատկացված դրամաշնորհների բաղադրիչ:
  • Պետբյուջեի կողմից տրվող ֆինանսավորումը կիրականացվի համապատասխան հիմնադրամի միջոցով, որի կառավարմանը պետության մասնակցությունը կլինի ֆինանսավորման ծավալներում պետական միջոցների տեսակարար կշռին համապատասխան։ Կրթության և գիտության պետական պատվերը մշակող և դրանք ֆինանսավորող մարմինները կառանձնացվեն։ Հիմնադրամը` բյուջեի ֆինանսավորումը շահառուներին կտրամադրի եռամսյակային հաշվետվության ընդունումից հետո, իսկ ծրագրային դրամաշնորհները՝ ըստ հաստատված ծրագրերի հաշվետու փուլերի։
  • Կվերացվի թեմաների հաստատման պրակտիկան: Պետության կողմից կորդեգրվի ծրագրերի ինչպես ամբողջական, այնպես էլ մասնակցային ֆինանսավորման քաղաքականություն: Կստեղծվի գիտահետազոտական հաստատություններից և առանձին գիտնականներից թեմաների առաջադրման և անկախ գիտական խորհուրդներով միջոցների ներդրման դրամաշնորհային համակարգ։ Մտահղացումը հեղինակային իրավունքի առարկա կդիտարկվի և ամենևին նշանակություն չի ունենա թեմա-ծրագիրն առաջարկողը գերատեսչական, թե մասնավոր հաստատություն է, գիտահետազոտական խումբ է, թե ֆիզիկական անձ:
  • Կկատարվի գիտական մշակումների ներդրման ու գիտության ֆինանսավորման դիվերսիֆիկացիա՝ հետևյալ աղբյուրների ներառմամբ.
    ա. վենչուրային հիմնադրամներ պետության և մասնավոր մասնակցությամբ.
    բ. արդյունաբերական քլաստերների ֆինանսավորման ու կայունության հիմնադրամից կհատկացվի որոշակի  տոկոս գիտության ֆինանսավորման համար.
    գ. պետական երաշխիքների ինստիտուտի հետ միասին կխրախուսվի ապահովագրական և այլ հիմնադրմների  ազատ միջոցների ներգրավում.
    դ. Հայաստանի ռազմա-արդյունաբերական համալիրի զարգացումը կհանդիսանա շոշափելի աղբյուր գիտության ֆինանսավորման և բյուջետային միջոցների արդյունավետ կառավարման համար:
  • Գիտական արդյունքի առևտրայնացումն ապահովելու նպատակով կստեղծվեն «գիտելիք–պահանջարկ» (հիմնարար հետազոտություններ–կիրառական մշակումներ–արտադրություն), ինչպես նաև «պահանջարկ–գիտելիք» գործընթացները կարգավորող (մոդերատոր) կառույցներ՝ ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր:
  • Բուհերում ուսման ծախսերի հետ կապված հատկացումները պետության կողմից կիրականացվեն հիմնադրամից տրվող տարբեր չափերի դրամաշնորհներով՝ ըստ դիմորդների ուսումնառության նախորդ աստիճանում (կիսամյակում) ձեռք բերած բարձրագույն ցուցանիշների որոշակի շեմերի։ Կբացառվի պետական դրամաշնորհից օգտվելու անխախտ իրավունքը ուսումնառության ողջ ընթացքում։ Բուհում ուսումնառության առաջին կիսամյակի համար պետական դրամաշնորհից օգտվելու հարցը կորոշվի հանրակրթության վերջնական ուսումնական առաջադիմության ցուցանիշների հիման վրա։  Կրթական դրամաշնորհների հատկացման եղանակը կկիրառվի կրթական յուրաքանչյուր հաջորդ աստիճան (բակալավրիատ, մագիստրատուրա, ասպիրանտուրա) դիմելիս։
  • Բուհերի ֆինանսական առավելագույն անկախությանը նպաստելու համար կստեղծվեն նպատակային հիմնադրամներ (“Endowment Funds”), որոնք կարճ ժամանակվա ընթացքում կապահովեն բուհերի հիմնական ծախսերի մոտ 30-40 տոկոսը: Հիմնադրամների կենսունակությունն ու արդյունավետությունը ապահովելու համար կընդունվի համապատասխան օրենք, որով կերաշխավորվի դրանց մայր գումարի պաշտպանվածությունը։
  • Գիտության և բարձրագույն կրթության ոլորտում պետական լիազորված մարմնի կողմից  կիրականացվի շենք-շինությունների, նյութատեխնիկական միջոցների հաշվառում։ Օրենսդրորեն կսահամանվի և կկարգավորվի ՀՀ գիտամշակութային ժառանգության պահպանման, տնօրինման և օգտագործման կարգը: Հաշվառման արդյունքում կստեղծվի ձեռք բերված տվյալների շտեմարան, կկանոնակարգվի շտեմարանից օգտվելու կարգը: Այն մատչելի կլինի ինչպես գիտական և մշակութային հաստատությունների, գիտահետազոտական խմբերի, այնպես էլ լայն հասարակայնության համար:
  • Բարձրագույն կրթության ոլորտում՝ գնահատման անաչառությունն ու հուսալիությունը ապահովելու համար համապատասխան չափանիշների և ստանդարտների հիման վրա առավելագույնս կֆորմալիզացվի գիտելիքի գնահատման գործընթացը: Այդ նպատակով կկիրառվի այլ դասախոսների կողմից գնահատում անցկացնելու պրակտիկան: Աստիճանական անցում կկատարվի այնպիսի համակարգի, երբ գիտելիքի ավարտական գնահատումը կիրականացվի արտաքին եղանակով` այլ բուհերի մասնագետների կողմից:
  • Կստեղծվեն գիտելիքի գնահատման անկախ կենտրոններ, որտեղ ուսանողներին և մասնագետներին պարբերաբար վերաորակավորվելու հնարավորություն կտրվի: