Մարդու իրավունքներ

Կառավարության ծրագիր

 

  •  Միջոցներ կձեռնարկվեն Հայաստանի Հանրա­պետության սահմանադրական դատարանի որոշումների և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների պատշաճ կատարումն ապահովելու նպատակով գործուն մեխանիզմների ներդրման ուղղությամբ:
  • Միաժամանակ, կարևորելով ազատությունից զրկված անձանց իրավունքների անխոչընդոտ իրացումը՝ պետք է շարունակական քայլեր ձեռնարկվեն ազատությունից զրկված անձանց հիմնական իրավունքների երաշխավորման, այդ թվում՝ արտաքին աշխարհի հետ կապի ամրապնդման, պահման պայմանների բարելավման, նրանց տրամադրվող բժշկական օգնության և սպասարկման որակի բարձրացման, վերա­սոցիալա­կանացման գործընթացի արդյունավետության բարձրացման նպատակով:
  • Բոլորի՝ օրենքի առջև հավասարության երաշխավորման, խտրականության դրսևորումների կանխման, ինչպես նաև հավասար իրավունքների իրագործման նպատակով Կառավարությունը կներկայացնի իրավահավասարության ապահովման, խտրականության բացառման վերաբերյալ համապարփակ օրենսդրություն, ինչը հնարավորություն կստեղծի յուրաքանչյուր անձին իր խախտված իրավունքների վերականգնման համար օգտվելու արդյունավետ իրավական մեխանիզմներից:
  • Կառավարության ուշադրության կենտրոնում է լինելու նաև կանանց տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնումը, ինչպես նաև կանանց և տղամարդկանց հավասար իրավունքների և հավասար հնարավորությունների իրականացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծումը:
  • Արժանապատիվ աշխատանքի իրավունքի իրականացման նպատակով շարունա­կաբար կպարզեցվեն աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմ­ները, կհամապատասխանեցվեն միջազգային պայմանագրերով ամրագրված պահանջներին, ինչպես նաև, հաշվի առնելով երկրի մակրոտնտեսական ցուցանիշները, կիրականացվի նվազագույն ամսական աշխատավարձի շարունակական բարձրացում: Կառավարու­թյունը հաստատակամ է մինչև 2023 թվականը գործազրկությունն էապես կրճատելուն:
  • Աշխատողների իրավունքների պաշտպանության համար տեսչական համակարգի ինստիտուցիոնալ, գործառնական և իրավական հիմքերի հետագա բարեփոխումների համատեքստում կապահովվի աշխատանքային օրենսդրության պահանջների կատարման նկատմամբ ամբողջական և արդյունավետ պետական վերահսկո­ղության համակարգի ներդրումը, կդիտարկվի արհմիությունների դերի բարձրացումը:  
  • Վերահաստատելով հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությանը հետևողական ջանքերը՝ Կառավարությունը շարունակելու է ձեռնարկել անհրաժեշտ բոլոր միջոցները՝ բացառելու համար հաշմանդամության հիմքով խտրականությունը կյանքի բոլոր ոլորտներում։

Խորհրդարանական ուժեր

Իմ Քայլը դաշինք logo Իմ Քայլը դաշինք

«Իմ քայլը» դաշինքը շարունակելու է լրջագույն ջանքեր գործադրել` հասնելու համար Հայաստանի  Հանրապետության քաղաքացիների հասարակական, քաղաքական, իրավական, կենցաղային նոր հարաբերությունների հաստատմանը՝ հիմնված օրենքի առաջ բոլոր մարդկանց հավասարության, մարդու իրավունքների լիարժեք պաշտպանության եւ կիրառելիության, կանանց եւ տղամարդկանց իրավահավասարության …հրամայականների վրա:

  • Մենք մերժում ենք բռնությունը՝ որպես ներհասարակական, անձնային հարցերի կարգավորման եղանակ՝ ընդունելով քաղաքացու, հանրության եւ պետության անհրաժեշտ պաշտպանությունը, օրինականությունը, հասարակական կարգը, հանրային անվտանգությունն ապահովելու իրավունքը:
  • Հայաստանի Հանրապետությունը երաշխավորում է ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանությունը:
  • Քաղաքացիների բարեկեցությունն ապահովելու պետական գործառույթը ներառում է հատուկ կարիքներ ունեցող խմբերի իրավունքների եւ արժանապատվության պաշտպանությունը եւ նրանց սոցիալական ներառման ապահովումը:
  • Ապահովելու ենք համայնքների բնակչության ազատ տեղաշարժվելու իրավունքը եւ աշխատուժի մոբիլությունը՝ մատչելի, միասնական, տարվա բոլոր եղանակներին հասանելի երթուղային ցանցի ներդրմամբ (միջմարզային, ներմարզային, դեպի Երեւան եւ արտադրական կենտրոնները հյուսիսային եւ հարավային սահմանին կապող):
  • Ապահովելու ենք ներառական կրթության ներդրման եւ իրականացման նոր որակ` կարեւորելով ներառման միջոցով յուրաքանչյուր երեխայի կրթության իրավունքի իրացումը:
  • Առողջության իրավունքի ապահովումը գերակշռելու է որպես հիմնարար իրավունքների բաղկացուցիչ մաս:
  • Սոցիալական պաշտպանության կայուն համակարգի զարգացման առանցքն է լինելու մարդու հիմնարար իրավունքների իրացման համար համապատասխան պայմանների ստեղծումը:
  • Կարեւորելու ենք նաեւ աշխատանքային իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված միջոցառումների իրականացումը:

Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն logo Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն

«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը պետականաշինության զարգացման ուղին տեսնում է Հայաստանի Հանրապետությունում իրավունքի գերակայության երաշխավորմամբ իրավական պետության կառուցման մեջ:

Իրավունքի գերակայության ամբողջական կենսագործումը հնարավոր է հետևյալ քայլերի պարտադիր իրականացմամբ ՝

  • իրավունքի, որպես մարդու՝ համընդհանուր և անհրաժեշտ ազատության, հավասարության (հավասար հնարավորությունների) և արդարության անհրաժեշտ ձևի սահմանում,
  • օրենսդրության մեջ իրավունքի ամբողջական ամրագրում և օրենքի գերակայության երաշխավորում,
  • օրինաստեղծ գործունեության բոլոր փուլերում, սոցիալական լեգիտիմության, սոցիալական անհրաժեշտության առկայության, մասնագիտական արհեստավարժության, գիտականության սկզբունքների պարտադիր առկայության ապահովում,
  • օրենսդրությունում իրավական որոշակիության ապահովում,
  • սոցիալական զարգացմանը զուգահեռ իրավունքի գերակայության արտահայտման այլ ձևերի շարունակական հայտնաբերում, ամրագրում և հետևողական կենսագործում:

Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն logo Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն

Քաղաքական ուժը չունի ծրագրային դրույթներ այս թեմայով:

Արտախորհրդարանական ուժեր

Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն logo Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն

Քաղաքացու որոշում կուսակցություն logo Քաղաքացու որոշում կուսակցություն

Մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնական նպատակները՝

  • Միավորել և վերահաստատել մարդու իրավունքները, որպես համընդհանուր արժեքներ` ապահովելով համապարփակ մոտեցում, և քայլեր ձեռնարկել տեղական և միջազգային մակարդակներում Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացված պարտավորությունների իրականացման ուղղությամբ:
  • Մարդու իրավունքները երբեք չպետք է ընկալվեն որպես դրսից ներմուծված կամ դրսից վերահսկվող մի բան:
    Ավելին, մարդու իրավունքները ստատիկ չեն, մարդու իրավունքների կոնցեպցիան ընդյալնվում է և ներառում սոցիալական արդարության հիմնական կարիքները:
  • Վավերացնելով մարդու իրավունքներին առնչվող հիմնական բաղմակողմանի պայմանագրերը, Հայաստանի Հանրապետությունը իր վրա է վերցնում մարդու իրավունքների մի շարք պարտավորություններ` հանձնառություն ստանձնելով առանց վերապահումների դրանց կատարման համար:
  • Մենք պետք է լրացնենք այսպես կոչված «իրականացման բացը» և ավելի շատ կենտրոնանանք օրենքների կիրառման արդյունավետության  և դրանց ազդեցության ապահովման վրա: Քաղաքացիական, քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ իրականացումը  կապված է գենդերային հավասարության, հավասար հնարավորությունների, փոքրամասնությունների անդամների և խոցելի խմբերի ներկայացուցիչների իրավունքների առնչությամբ օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի միջև ընկած բացը լրացնելու հետ:
  • Հնարավորությունների հավասարության վրա հիմնված արդար հասարակության զարգացման գործում հասարակության բոլոր շերտերի ներգրավում, ինչպես նաև հասարակության խոցելի խմբերի պաշտպանության հատուկ քաղաքականության մշակում՝ հանրային համերաշխության հիմքի վրա:
  • Մարդու իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունը պահանջում է ոչ միայն համընդհանուր մոտեցումներ, այլ նաև հատուկ քաղաքականություն, որը թիրախավորում է խոցելի խմբերը որպես բացառման հիմնական զոհերի: Այլ կերպ ասած  մարդու իրավունքները պահանջում են համընդհանուր մոտեցում և այդ իրավունքների անբաժանելիություն, ինչպես նաև հարգանք բազմազանության նկատմամբ:
  • Մարդու իրավունքների պաշտպանության ընդլայնման և բարելավման գործընթացում մենք կարող ենք առանձնացնել առավել խոցելիներին:  Այդ տեսանկյունից, այլ խոցելի կատեգորիաների շարքում կանայք, երեխաները, օտարերկրացիները, միգրանտները և ֆիզիկական խնդիրներ ունեցող անհատները պետք է ընկալվեն իրենց սոցիալական պայմանների յուրահատկությունների առումով:
  • Հավասարության իրավունքի հետ մեկտեղ, տարբեր լինելու իրավունքը նույնպես հանդես է գալիս որպես հիմնարար իրավունք: Տարբերության և բազմազանության հանդեպ հարգանքը, որը երաշխավորում է նման վերաբերմունքը, նույնպես կարևոր է: Մարդու իրավունքները մշակվել են  աղքատների և սոցիալապես անապահով խավերի համար: Հետևաբար, մենք պետք է մշակենք պաշտպանության այնպիսի համակարգ, որը ուղղված կլինի այն մարդկանց պաշտպանությանը, ում իրավունքները ավելի հավանական է, որ կխախտվեն:
  • Ավելին, անհրաժեշտ է ապահովել տարբեր սոցիալական խմբերի մասնակցությունը այն քաղաքականության մշակմանը, որը անմիջական ազդեցություն է ունենալու իրենց վրա:

Սասնա Ծռեր կուսակցություն logo Սասնա Ծռեր կուսակցություն

Ժամանակն է՝

  • Հրապարակավ ճանաչելու ապստամբության բնական իրավունքը, իսկ ապստամբներին անպարտ ճանաչելու օրենքի առաջ։
  • Վերանայելու կամ չեղյալ համարելու անիրավ կամ մասնավոր շահերից բխող օրենքները, որոնք նաեւ վերածվել են ժողովրդի կեղեքման գործիքի (պարտադիր կենսաթոշակային, կարմիր գծեր, ճանապարհային երթեւեկության կանոնների խախտման բարձր տուգանքներ եւ տույժեր եւ այլն):
  • Իրականացնելու լայն համաներում:
  • Վերանայելու բոլոր քրեական գործերը, որոնք վերաբերվում են ազգային շահերի եւ մարդու դեմ ուղղված ծանր եւ առանձնապես ծանր հանցագործություններին, այդ
    թվում՝ ցմահ ազատազրկման դատապարտվածների, ինչպես նաեւ քաղբանտարկյալների գործերը:
  • Մշակելու եւ ընդունելու նոր Սահմանադրություն, դրա հիման վրա՝ նոր Ընտրական օրենսգիրք եւ Կուսակցությունների մասին նոր օրենք:

Մենք դաշինք logo Մենք դաշինք

  • Ինստիտուտակենտրոն արդարադատությունից անցում դեպի քաղաքացիակենտրոն արդարադատության մոդելին, ինչը նախ պետք է ապահովի արդարադատության առավել լայն մատչելիություն, բացի այդ՝ անձինք հնարավորություն պետք է ունենան ներկայացնելու իրենց պահանջմունքները, կարիքներն ու ակնկալինքներն արդարադատության ինստիտուտներից, ներդրում ունենալ ոլորտի քաղաքականության ձևավորմանը և գնահատել արդարադատության ծառայությունների որակն ու բովանդակությունը: Անհրաժեշտ է ստեղծել քաղաքացիակենտրոն արդարադատության մոդելի ներդրման համար օրենսդրական, կառուցակարգային և ինստիտուցիոնալ համակողմանի հիմքեր ու նախադրյալներ:
  • Բոլորի համար հասանելի արդարադատության ապահովում: Ի թիվս այլ քայլերի, ընդլայնել անվճար իրավաբանական օգնություն ստացող անձանց շրջանակը և խթանել նման ծառայություններ մատուցողների առավել լայն շրջանակի ներգրավվածությունը: Ներդնել անվճար իրավաբանական օգնության նոր կառուցակարգեր, այդ թվում՝ զարգացնել pro bono՝ անհատույց իրավաբանական ծառայությունների մատուցման կառուցակարգը: Օրինակ, փաստաբանի վարքագծի կանոններում առանձին կանոն ամրագրել, որ փաստաբանը պարտավոր է տարեկան որոշակի ժամքանակի անվճար իրավաբանական ծառայություններ մատուցել, կամ փաստաբանական արտոնագիր ստանալու պարտադիր պահանջներից մեկը համարել պրո-բոնո ծառայությունների որոշակի ժամաքանակ ապահոված լինելը, բարձրագույն իրավաբանական կրթական հաստատությունների ակրեդիտավորման չափանիշներում ավելացնել անվճար հանրային ծառայությունների մատուցման ծրագրերի առկայությունը և դրանց որակը և այլն: Ապահովել անհրաժեշտ օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ միջավայրը և բոլորի համար հասանելի արդարադատության գիտակցման և ապահովման մշակույթի ձևավորումը Հայաստանում:
  • Հանրային պաշտպանների թվի ավելացում և նրանց սոցիալական երաշխիքների ամրապնդում՝ նպաստելով արդարադատության մատչելիության ամրապնդմանը:
  • Սահմանադրական դատարանի որոշումների լիարժեք կատարման կառուցակարգի ներդրում:
  • Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) կողմից կայացված վճիռների աներկբա և ժամանակին կատարման մեխանիզմների ամրապնդում: Անհրաժեշտ է նաև ՄԻԵԴ վճիռներով արձանագրված համակարգային խնդիրների շարունակական վերլուծություն և ամփոփում և դրանց հիման վրա՝ քայլեր ձեռնարկել:
  • Քրեական արդարադատության համակարգի հիմնովին և շարունակական բարեփոխում, վերականգնողական արդարադատության համակարգի արդյունավետ ներդրում, պրոբացիայի ծառայության արդյունավետության բարձրացում:
  • Խոշտանգումների և վատ վերաբերմունքի դեմ պայքարին ուղղված հետևողական քաղաքականության իրականացում:

Ազգային առաջընթաց կուսակցություն logo Ազգային առաջընթաց կուսակցություն

  • Սահմանադրության մեջ ամրագրել քաղաքացիների ապստամբության կամ հեղափոխության իրավունքը, ինչպես նաև քաղաքացիների՝ սահմանադրական ու օրենսդրական հանրաքվե նախաձեռնելու առավել հասանելի իրավունքը։
  • Քաղաքացիների՝ երթերի, ցույցերի և հանրահավաքների կազմակերպման ու անցկացման իրավունքի սահմանադրական ու օրենսդրական երաշխիքների ընդլայնում, ինչպես նաև լրատվամիջոցների ու խոսքի ազատության երաշխավորման համար իրավական ու տնտեսական երաշխիքների ստեղծում: Կուսակցությունները և նրանց հետ փոխկապակցված կազմակերպությունները չպետք է կարողանան ուղղորդել կամ կառավարել լրատվական դաշտը։ Պետք է օրենքով արգելել կուսակցություններին մասնաբաժին ունենալ լրատվական միջոցներում։
  • Ընդլայնել տեղական հանրաքվեների կիրառման շրջանակը, ամրագրելով ՀՀ քաղաքացիների առնվազն 30 հազարի կողմից օրենսդրական, իսկ 50 հազարի կողմից սահմանադրական հանրաքվե նախաձեռնելու իրավունքը: Սահմանադրությամբ ամրագրել նաև առնվազն 30 հազար ստորագրությամբ ցանկացած օրենք կամ միջպետական պայմանագիր կասեցնելու ու Սահմանադրական դատարան դիմելու քաղաքացիների իրավունքը։ Անհրաժեշտ է մշակել և ներդնել բոլոր տեսակի ընտրովի պաշտոններից հետկանչի ընթացակարգ։
  • Վերականգնել արտերկրում բնակվող ՀՀ քաղաքացիների ընտրական իրավունքը, պայմանով, որ նրանք ունենան սեփականության իրավունքով իրենց պատկանող անշարժ գույք ՀՀ տարածքում և 365 օրվա ընթացքում առնվազն 15 անընդմեջ օր անկացնում են ՀՀ-ում։

Օրինաց երկիր կուսակցություն logo Օրինաց երկիր կուսակցություն

  • Մարդու իրավունքների պաշտպանության, օրենքի և արդարության գերակայության ամրապնդում, ժողովրդավարության զարգացում, դատական համակարգի արդիականացում, ազգի առջև հաշվետու և թափանցիկ իշխանության ձևավորում, սահմանադրական փոփոխությունների նախաձեռնում՝ երաշխավորելով իշխանության թևերի հավասարակշռում՝ նաև գործող խորհրդարանական մոդելի սահմաններում:
  • Ոստիկանական ծառայությունների որակի բարելավում, վարչարարություն իրականացնող մարմինների աշխատավարձերի բարձրացում և նրանց գործունեության նկատմամբ վերահսկողության ուժեղացում, քաղաքացիների կյանքի սեփականության իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործում:

Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն logo Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն

  • Արժանապատվությունը և մարդու անօտարելի իրավունքները պետք է որոշեն հանրային իշխանության սահմանները:
  • Արդարադատության, իրավահավասարության և իրավունքի գերակայության ապահովումը յուրաքանչյուրի համար իրավունքի պետության ստեղծման և անխափան գործառնության նախադրյալներն են:

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն logo Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն

  • ՀՅ Դաշնակացության համար բարձրագույն արժեք են մարդը, նրա արժանապատվությունն ու իրավունքները:
  • Առաջարկվում է ապահովել տնտեսական աճի և ստեղծված տնտեսական արդյունքի արդար բաշխումը հասարակության բոլոր անդամների միջև: Հնարավորություններ ստեղծել, որ մարդիկ կարողանան իրացնել արժանապատիվ աշխատանք ունենալու իրենց իրավունքը:

Ժառանգություն logo Ժառանգություն

Ազատ ու պետության կողմից պաշտպանված քաղաքացի

Մեր առաջնահերթ նպատակներն են`

  • ժողովրդի կողմից ընտրված եւ նրա առջեւ պատասխանատու իշխանության ձեւավորում` կիրառելով հաշվետվության, գործունեության թափանցիկության եւ պատժելիության սկզբունքները,
  • առանց խտրականության բոլոր քաղաքացիների ընտրելու սահմանադրական իրավունքի համալիր կիրառում` անկախ բնակության վայրից,
  • օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների իրական տարանջատում,
  • օրենքի առջեւ քաղաքացիների հավասարության ապահովում,
  • մարդու իրավունքների ու ազատությունների լիակատար հարգում եւ պաշտպանություն,
  • սեփականության իրավունքի պաշտպանվածություն եւ դրա անձեռնմխելիության ամրապնդում,
  • խոսքի ազատության եւ գաղափարների մրցակցության ապահովում, բազմակարծության ու տեղեկատվության մատչելիություն եւ լրատվական դաշտում ազատ մրցակցության երաշխավորում,
  • անձի անվտանգության ու անձեռնմխելիության անվերապահ ապահովում, իրավապահ եւ դատական համակարգերի պատվիրովի, նպատակային օգտագործման, բանակում ոչ կանոնակարգային հարաբերությունների ու խոշտանգումների բացառման երաշխիքների ապահովում,
  • արդարացի եւ արդյունավետ ընտրական համակարգի ձեւավորում, ընտրակեղծարարության համար քրեական պատասխանատվության հստակեցում եւ մանրամասնում,
  • քաղաքացիական հասարակության ազատագրում եւ կայացում, դրա զարգացմանը խոչընդոտող` վերջին տարիներին հաստատված բոլոր սահմանափակումների վերացում, քաղաքացիական ոչ առեւտրային կազմակերպությունների, ազատ արհմիությունների զարգացման օրենսդրական արգելքների վերացում, քաղաքացիների` հավաքների, ցույցերի, երթերի, գործադուլների ու բողոքի այլ միջոցառումների ազատության սահմանադրական իրավունքի իրագործում,
  • քաղաքական կուսակցությունների կայացում, այդ թվում` պետության կողմից դրա սատարում նյութապես եւ քաղաքականապես,
  • խորհրդարանի փոխակերպում քաղաքական մարմնի, որն օպերատիվ կարձագանքի երկրի ու հասարակության հրատապ խնդիրներին,
  • կառավարության կողմից ինքնուրույն եւ կոլեգիալ պատասխանատվության ստանձնում երկրի ղեկավարման համար,
  • նախագահի լիազորությունների կրճատում,
  • արդարադատության մատչելիություն, դատական իշխանության անկախություն եւ անաչառություն, այդ թվում` դատաիրավական համակարգի համալիր բարեփոխում, որը կառնչվի թե դատարաններին, թե դատապարտյալներին,
  • ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի դերի բարձրացում, նրա անկախ եւ ինքնուրույն գործունեության համար համալիր պայմանների ստեղծում:

Առաջնային օրենսդիր եւ գործադիր քայլեր

  • Իրականացնել սահմանադրական փոփոխություններ եւ որդեգրել պետական կառավարման խորհրդարանական տիպօրինակ, որն, ի թիվս այլոց, կապահովի կառավարության անդամների նշանակման այնպիսի համակարգ, որով կբացառվի պատահական, ոչ արհեստավարժ մարդկանց մուտքը պետական բարձրագույն ծառայության օղակներ, կամրագրվեն կարգազանց, Սահմանադրության եւ օրենքների պահանջները ոտնահարող պատգամավորների, կառավարության անդամների լիազորությունների դադարեցման հստակ ընթացակարգեր, կձեւավորվի նախագահից ու գործադիր իշխանությունից անկախ դատական իշխանություն, կապահովվի տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման համակարգերի կայուն զարգացումը:
  • Ձեւավորել գործադիրից եւ օրենսդիրից իրապես անկախ Արդարադատության խորհուրդ, սահմանել դատավորների ու դատախազների նշանակման, առաջխաղացման առավել թափանցիկ ընթացակարգ, ընդունել նոր քրեական, քրեա-դատավարական, քաղաքացիական, քաղաքացիական դատավարության եւ այլ օրենսգրքեր, որոնք կամրագրեն քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների խախտումների բողոքարկման կամ դրանց պաշտպանության շոշափելի ընթացակարգեր:
  • Բարելավել ընտրական համակարգը, այդ թվում` ապահովելով բացառապես համամասնական ընտրակարգով Ազգային ժողովի ընտրությունների անցկացումը, քվեարկած ընտրողների ընտրացուցակների հրապարակայնությունը, քաղաքականապես հավասարակշռված ընտրական հանձնաժողովների ձեւավորումը, ընտրական իրավունքի դեմ ուղղված հանցագործությունների համար խստագույն պատժամիջոցների կիրառումը, քաղաքացիների ընտրական մշակույթի զարգացման համապետական նպատակային ծրագրի ընդունումն ու իրականացումը, ընտրական միավորումների միջեւ իրական հավասարություն ենթադրող մեխանիզմների ամրագրումը, իշխանության կողմից ընտրությունների արդյունքների վրա ազդելու հնարավորության բացառումը, ընտրական հանձնաժողովների գործունեության նկատմամբ իրական հասարակական վերահսկողության սահմանումը, ընտրական գործընթացի լիակատար թափանցիկությունը, արդյունքների բողոքարկման իրական հնարավորությունների ընձեռումը:
  • Իրականացնել ոստիկանության արմատական բարեփոխումներ` ապահովելով արհեստավարժ եւ օրինապահ ծառայողների նյութական ու աստիճանակարգային խրախուսումը, համակարգի արդիականացումը եւ վերապատրաստումը ժողովրդավարական երկրների չափանիշներով:
  • ՀՀ ազգային անվտանգության մարմինների կողմից կարգուկանոնի պահպանումն ու քաղաքացիների անվտանգության ապահովումը իրականացնել միմիայն պետական-պաշտոնական գործառույթների շրջանակներում` բացառելով այդ կառույցի ներուժի օգտագործումը քաղաքական, կուսակցական նեղ շահախնդրությունների, ինչպես նաեւ քաղաքացիների հետապնդումների, գաղտնալսումների եւ ոչ վայելուչ այլ միջամտությունների համար:
  • Արդիականացնել քաղաքացիական ու համայնքային ծառայությունը, բարձրացնել ապակուսակցականացումն ու արդյունավետությունը, վերացնել ստվերային կառավարումը, հետեւողականորեն արմատավորել պետական իշխանության իրականացման ժողովրդավարական եղանակները: Պետական իշխանության մարմինների գործունեությունն ավելի բաց եւ թափանցիկ դարձնել քաղաքացիների, ոչ կառավարական կազմակերպությունների համար: Զարգացած երկրների օրինակով ընդունել ակտ Տեղեկատվական ազատության մասին:
  • Վերանայել «Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին», «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքները` բարձրացնելով սպառողի պաշտպանվածությունը, պետական վերահսկողությունը ապրանքների եւ ծառայությունների մատուցման շուկաներում:
  • Ընդունել խմելու ջրի մատակարարման, ջրահեռացման, կեղտաջրերի մաքրման եւ ոռոգման ջրի մատակարարման ծառայություններ իրականացնող կազմակերպությունների իրավունքների եւ պարտականությունների մասին օրենք` առավել պաշտպանված դարձնելով այդ ծառայություններից օգտվող բնակչին ու քաղաքացուն:
  • Փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարել «Հասարակության եւ պետության կարիքների համար սեփականության օտարման մասին» օրենքում` բացառելով «հանրային շահի» անվան տակ կառավարության միջնորդությամբ քաղաքացիների ունեզրկումը եւ սեփականազրկումը հանուն մասնավոր բիզնես շահերի, նախկինում նման որոշումներից տուժած բնակիչների համարժեք փոխհատուցում կատարել պատասխանատու պաշտոնյաների ու նրանց հետ հանցավոր գործարքի մեջ մտած կառուցապատողների միջոցներից, հարուցել վերջիններիս պատասխանատվության հարցը:
  • Փոփոխել «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի մասին», «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի կանոնակարգ» ՀՀ օրենքները` դրանք համապատասխանեցնել Եվրոպայի խորհրդի չափանիշներին ու հեռարձակման ոլորտի բարելավմանը ներկայացվող պահանջներին` մասնավորապես լուծումներ տալով հետեւյալ սկզբունքային խնդիրներին. պետական հեռարձակման իրական փոխարինում հանրայինով, Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի կազմի հասարակական-քաղաքական բազմազանություն եւ դրա կողմից ընդունվող որոշումների թափանցիկություն, հեռուստառադիոընկերությունների աշխատանքը կարգավորող մարմինների անկախություն պետական կամ քաղաքական որեւէ կառույցից, հանրային հեռուստատեսությամբ առեւտրային գովազդի բացառում, օրենքով սահմանված պատժամիջոցների աստիճանական տարբերակում, հեռուստառադիոհեռարձակման կապուղիների համար մրցույթների թափանցիկություն եւ արտոնագրման չափանիշների հստակեցում:
  • Բարձրացնել լրագրողների սոցիալական եւ իրավական պաշտպանվածության մակարդակը, կանխել եւ բացահայտել նրանց դեմ կատարվող ոտնձգություններն ու հետապնդումները, այդ թվում` քրեական, վերացնել գրաքննությունն ու ինքնագրաքննությունը` տեղեկատվական դաշտում ազատ, արհեստավարժ մրցակցության պայմաններ ստեղծելու ճանապարհով:
  • Բարձրացնել քաղաքական կուսակցությունների դերը եւ կայացնել քաղաքական համակարգը՝ պետության կողմից կուսակցությունների աջակցության ավելացման, կուսակցությունների ու բիզնեսի (գործարարության) տարանջատման, կուսակցությունների ֆինանսավորման թափանցիկության եւ վերահսկողության բարելավման միջոցներով: Սահմանափակել իրավաբանական անձանց կողմից կուսակցությունների ֆինանսավորման վերին շեմը` բացառելով վերջիններիս կախվածությունը բիզնեսից, միաժամանակ չպաշտպանված գործարարներին ազատել հարկադրաբար կամ կիսահարկադրաբար կուսակցություններին նվիրատվություններ անելու արատավոր գործելակերպից։ Սակավաթիվ խոշոր նվիրատուներից կուսակցության կախվածությունը բացառելու նպատակով սահմանափակել տարվա ընթացքում կուսակցությանը մեկ անձի նվիրատվության չափը` այն հավասարեցնելով նախընտրական հիմնադրամ մեկ ֆիզիկական անձի կողմից կատարվող մուծման չափին: Ավելացնել կուսակցություններին տրամադրվող ֆինանսավորումը` համամասնական ընտրակարգով քվեների 3 եւ ավելի տոկոս ստացած կուսակցությունների համար: Ազգային ժողով անցած կուսակցություններին կամ դրանց դաշինքների պետական ֆինանսավորման համար կիրառել ռեգրեսիվ կումուլյատիվ/կուտակային սանդղակ, երբ 5 տոկոսից պակաս յուրաքանչյուր քվե ֆինանսավորվում է նվազագույն հաշվարկային աշխատավարձի չափով, այնուհետեւ այդ գործակիցը նվազում է 10, 15 եւ այլ հավելյալ տոկոս քվեների համար: Արդյունքում կատարվում է որոշակի համահարթեցում քիչ ձայներ եւ առավել ձայներ ստացած կուսակցությունների ֆինանսավորման մակարդակների միջեւ:
  • Փոփոխություններ կատարել «Բարեգործության մասին» օրենքում` արգելելով քաղաքական նպատակներով իրականացվող բարեգործությունը կամ քաղաքական կազմակերպությունների կողմից բարեգործությունը:
  • Ընդունել «Խորհրդարանական ընդդիմության մասին» օրենք` ԵԽԽՎ համապատասխան բանաձեւերի ուղենիշերի համաձայն ամրագրելով ընդդիմության երաշխավորված իրավունքները:
  • Փոփոխություն կատարել հասարակական կազմակերպությունների մասին ՀՀ օրենքում` ամրագրելով պետական իշխանության մարմինների գործունեության նկատմամբ քաղաքացիական վերահսկողության հստակ մեխանիզմներ: Նպաստավոր ենթահող պատրաստել մասնավորի կողմից քաղաքացիական հատվածի զարգացման նպատակով հիմնադրամներ ու դրամաշնորհներ նախաձեռնելու համար` վախի մթնոլորտից ձերբազատելով գործարարներին եւ բարեգործներին:

Փոփոխություն կատարել փաստաբանական գործունեության մասին օրենքում` այն հաշվով, որպեսզի քաղաքացուն պետության միջոցներով փաստաբանական անվճար ծառայություն մատուցվի նաեւ քաղաքացու` մարդու իրավունքների հետ կապված պետական կառույցի գործունեությունը կամ անգործությունը վիճարկելիս:

Հայ ազգային կոնգրես logo Հայ ազգային կոնգրես

  • Մարդու արժանապատիվ կյանքի ապահովման համար սոցիալական արդարության կողքին նույնքան անհրաժեշտ է մարդու իրավունքների ապահովումն ամբողջ ծավալով՝ նախատեսված ինչպես Սահմանադրությամբ, այնպես էլ համապատասխան միջազգային փաստաթղթերով։
  • Նորովի արժեվորելով մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած միջազգային պարտավորությունները, գործող քրեական դատավարության օրենսգիրքը նոր փոփոխություններով ու լրացումներով վերջնականապես խճճելու-աղճատելու մտավախությունից ելնելով` հրատապ է դարձել նոր Քրեական դատավարության օրենսգրքի մշակման ու ընդունման խնդիրը:
  • Մարդու իրավունքների պաշտպանի իրավասությունների ընդլայնում՝ նպատակ հետապնդելով այդ ինստիտուտը վերածելու պետական հաստատությունների, մասնավորապես՝իրավապահ մարմինների իրական եւ արդյունավետ հակակշռի.