Սփյուռք

Կառավարության ծրագիր

  • Կառավարությունը որդեգրում է գիտական, մասնագիտական, կրթամշակութային, տնտեսական և այլ ոլորտներում համահայկական ցանցերի ստեղծման և զարգացման քաղաքականություն:
  • Կառավարությունը կարևորում է Հայաստանի զարգացմանը սփյուռքի ներուժի լիարժեք ներգրավումը, սփյուռքի հայ համայնքների՝ բնակության երկրի և Հայաստանի միջև կայուն հարաբերությունների կամրջող դերի մեծացումը, Հայաստան-սփյուռք գործակցության խորացման և ընդլայնման համար այնպիսի քայլերի ու ծրագրերի իրականացումը, որոնք կնպաստեն սփյուռքի մասնակցությանը՝ Հայաստանի հանրային կյանքի կազմակերպման գործում:
  • Կառավարությունը առաջնահերթություն է համարում հայրենադարձության խթանումը և կյանքի կոչումը, ինչպես նաև Հայաստանում սփյուռքահայերի ինտեգրման գործընթացին աջակցումը:
  • Կառավարությունը կարևորում է համահայկական ազգային, հոգևոր, գիտակրթական, մշակութային և այլ կառույցների ամրապնդումը և նրանց դերակատարումը համահայկական խնդիրների լուծման գործում և ջանքեր է գործադրելու սփյուռքը ներկայացնող ներկայացուցչական կազմակերպություն ստեղծելու ուղղությամբ:

 

Խորհրդարանական ուժեր

Իմ Քայլը դաշինք logo Իմ Քայլը դաշինք

  • Առաջնահերթ ենք համարում աշխարհասփյուռ հայրենակիցների ակտիվ մասնակցությամբ սփյուռքի ներգրավման նորարարական ռազմավարության եւ ճանապարհային քարտեզի մշակումը, որի հիմքում ընկած են լինելու հայկական գաղթօջախների առանձնահատկությունների ուսումնասիրումը եւ առկա մարդկային ներուժի փոխշահավետ օգտագործման հրամայականը
  • Իրականացնելու ենք սփյուռքի բազմազան օջախներում առկա ներուժի բացահայտմանն ուղղված հետազոտություններ, այդ ներուժի քարտեզագրմանն ու ներգրավմանը ուղղված աշխատանքներ:
  • Քննարկումներ ենք սկսելու սփյուռքի մեր հայրենակիցների` Հայաստանում ներկայացվածության ինստիտուցիոնալացման շուրջ:
  • Կարևորելու ենք այնպիսի օրենսդրական փոփոխությունների իրականացումը, որոնք կվերացնեն սփյուռքի ներուժը Հայաստանի կառավարման համակարգում ներգրավելու արգելքները։
  • Մշակելու եւ իրագործելու ենք սփյուռքի ներուժի վերարտադրմանն ու սփյուռքի ուժեղացմանն ուղղված ծրագրեր տարբեր երկրներում հաստատված համայնքների, կազմակերպությունների, խմբերի, անհատների ղեկավարությամբ, խորհրդատվությամբ եւ մասնակցությամբ:
  • Քայլեր ենք ձեռնարկելու Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության ապահովման, ինչպես նաեւ սոցիալտնտեսական զարգացման ու ռազմավարական այլ նպատակների համար սփյուռքի ներուժի հավաքագրման ուղղությամբ:
  • Մշակելու ենք հայրենադարձության կազմակերպման ծրագրեր, որ հիմնականում միտված են լինելու վերջին տասնամյակներին Հայաստանից արտագաղթած ՀՀ քաղաքացիների բարեհաջող վերահաստատմանը հայրենիքում, ինչպես նաեւ Հայաստանում հաստատվել ցանկացող սփյուռքահայերին քաջալերմանը։
  • Սփյուռքի ուժեղացման կարեւոր գործոն է նաեւ «հայկական կյանքից» օտարվող եւ օտարված մեր հայրենակիցների վերաինտեգրումը հայկական իրականությանը:
  • Առաջիկա 20 տարիներին ՀՀ բնակչության թիվը պետք է կրկնապատկվի: Այս խնդրի լուծման կարեւորագույն միջոցներն են Հայաստանի Հանրապետությունից տեսանելի արտագաղթի դադարեցումը, հին եւ նոր սփյուռքը ներկայացնող հայերի՝ դեպի Հայաստանի Հանրապետություն հայրենադարձության հարաճուն գործընթացի հարուցումը:

Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն logo Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն

  • Կարևոր ենք համարում սփյուռքահայերի ինքնակազմակերպումը, ինտեգրումը, ազգային ինքնության պահպանման հարցերում աջակցությունը, սփյուռքի ներուժի թիրախային օգտագործումը, ներուժի և կարողությունների բացահայտումը և գնահատումը, կապերի սերտացումը և համագործակցության խորացումը, առաջնահերթությունների հստակեցումը, համահայկական կառույցների և անհատների հետ համատեղ ծրագրերի իրականացումը, սփյուռքի ներուժի զարգացման և ներգրավման ծրագրերի մշակումը և իրականացումը, այդ թվում՝ ըստ երկրների, Հայաստանում առկա ներդրումային ծրագրերի, ներդրումային հնարավորությունների, այդ թվում՝ արտոնությունների, արտահանման առավելությունների, ինչպես նաև Հայաստանի զբոսաշրջային առավելությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը սփյուռքահայերին հասանելի դարձնելը, սփյուռքահայ մասնագետների գործունեության աջակցմանն ուղղված ծրագրերի իրականացումը, համատեղ առողջապահական և էկոտուրիզմի զարգացման ծրագրերի իրականացումը, տեխնոլոգիաների յուրացմանն ուղղված ծրագրերում՝ այդ ոլորտում գիտական ներուժ ունեցող սփուռքահայ մասնագետների և գիտնականների ներգրավումը, թույլ կազմակերպված համայնքների համախմբմանը աջակցության ցուցաբերումը, սփյուռքահայ ուսուցիչների վերապատրաստումը, ուսուցողական ձեռնարկների, դասագրքերի և այլ նյութերի տրամադրումը, հայրենաճանաչության ծրագրերի իրականացումը, սփյուռքի երիտասարդական և մշակութային կենտրոնների զարգացումը, սփյուռքի հայալեզու ԶԼՄ-ների հետ տեղեկատվական համագործակցությունը և աջակցությունը, Հայաստանում բնակվող սփյուռքահայերի սոցիալական և տնտեսական ինտեգրումը, հայրենադարձության ապահովման ուղղությամբ գործողությունների ծրագրի մշակումը և իրականացումը:
  • Անհրաժեշտ է ստեղծել ուսանողների և աշակերտների փոխանակման ծրագրեր Հայաստանի և սփյուռքի գաղթօջախների միջև:

Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն logo Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն

  • Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից անմիջապես հետո ձեռնամուխ լինել մեծ հարյրենադարձության ծրագրի կայացմանը՝ իրականացնելով միջոցառումների համալիր ծրագիր:
  • Հանրապետությունից արտագաղթած և իրենց տները կորցրած մեր հայրենակիցներին վերադրձի դեպքում անվճար տրամադրել հողատարածք՝ բնակելի տներ կառուցելու համար:
  • Անհրաժեշտության դպքում պետք է տրամադրել նաև մատչելի վարկեր:

Արտախորհրդարանական ուժեր

Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն logo Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն

Պետությունը պետք է բարենպաստ պայմաններ ստեղծի սփյուռքահայության ներուժի համախմբման համար՝ ի նպաստ Հայոց պետության հզորացման, սփյուռքի արժանապատիվ գոյատևման, հիմնական նպատակ համարելով սփյուռքահայության վերադարձը Հայրենիք:

Քաղաքացու որոշում կուսակցություն logo Քաղաքացու որոշում կուսակցություն

  • Պետք է դիտարկել երիատասարդական խնդիրները համայն հայության տեսանկյունից: Երիտասարդական ծրագրերում հատուկ ուշադրություն պետք է դարձվի սփյուռքահայ երիտասարդների հետ համագործակցային մեխանիզմների ձևավորմանը, ինչպես նաև Սփյուռքի բոլոր սերունդների ներկայացուցիչների մասնագիտական ու փորձագիտական ներուժի կիրառմանը՝ Հայաստանում և Հայաստանից դուրս երիտասարդական ծրագրերի կազմակերպման գործընթացներում:

Սասնա Ծռեր կուսակցություն logo Սասնա Ծռեր կուսակցություն

Ժամանակն է՝

  • Հնարավորություն տալու արտերկրում բնակվող ՀՀ քաղաքացիներին ընտրելու և ընտրվելու իրավունքով մասնակցելու ՀՀ ընտրություններին:
  • Օրենսդրական, սոցիալ-տնտեսական և սոցիալ-մշակութային բարենպաստ պայմաններ ստեղծելու հայրենադարձների համար:
  • Ձևավորելու Կադրերի ազգային շտեմարան, առաջին հերթին՝ պետական կառավարման միջին օղակից, հասարակական-քաղաքական կազմակերպություններից, փորձագիտական հանրության շրջանակներից և Սփյուռքի բարձրակարգ մասնագետներից:

Մենք դաշինք logo Մենք դաշինք

  • Հայ-ամերիկյան համագործակցային շրջանակների առավել հստակեցման ու ընդլայնման տեսանկյունից առաջնային է ԱՄՆ-ում հայկական ազդեցիկ սփյուռքի ներուժի ըստ արժանվույն գնահատումը և փոխգործակցության մեխանիզմների ստեղծումը, այդ թվում՝ ամերիկյան ներդրումային ծրագրերի խթանման միջոցով: Հայ-ամերիկյան փոխլրացնող ու փոխշահավետ գործակցությունը պետք է հասցնել հնարավոր բարձր մակարդակի:
  • Ավարտել, 3 տարվա ընթացքում, միջպետական և միջհամայնքային ճանապարհների բարեկարգումը: Ճանապարհային շինարարության մեջ միջոցներ ներգրավել սփյուռքից ստացված գումարներից (շուրջ 1.5 մլրդ դոլար, որից 500 միլիոնը՝ ՀՀ Կառավարության ու Կենտրոնական բանկի կողմից), պետական վարկային միջոցներից (300 մլն դոլար), երաշխքիներից (600 մլն դոլար) և մասնավոր ներդրողներից (600 մլն դոլար):»
  • Սփյուռքի տնօրինած կապիտալի Հայաստան ուղղորդում: Տարբեր հաշվարկներով՝ խոսքը 440-450 մլրդ ԱՄՆ դոլարի մասին է, որը կարող է Հայաստանի տնտեսություն ուղղորդվել այդ նպատակով պետության մասնակցությամբ հատուկ հիմնադրամի միջոցով:
  • Խթանել մշակութային համագործակցություն հայկական սփյուռք ունեցող և հատկապես ԵՄ անդամ երկրների հետ, օգնելով մեր արվեստագետներին ու մշակութային գործիչներին ավելի լավ ինտեգրվելու եվրոպական ընդարձակ տարածքում, ներկայացնելու հայկական մշակույթը աշխարհում ու նրանց ինքնաիրացման համար բացելով ավելի մեծ հնարավորություններ և հեռանկարներ:
  • Ուշադրության կենտրոնում պահել թանգարանները, գրադարանները, մշակույթի ու արվեստի օջախները, պայմաններ ստեղծել երաժշտական և թատերական արվեստի զարգացման համար, նպաստել աշխարհում հայկական մշակույթի և արվեստի գովազդմանը, աջակցել հայկական սփյուռքում մշակութային կյանքին ու Հայաստան-Սփյուռք սերտ և անխափան կապին:

Ազգային առաջընթաց կուսակցություն logo Ազգային առաջընթաց կուսակցություն

  • Կուսակցությունը նպատակ ունի առավելագույնս օգտագործել հայ ազգային ներուժը, ինչը ենթադրում է Սփյուռքի և Հայաստանի բոլոր մարզերի քաղաքացիների հնարավորինս ամբողջական ներկայացչություն` կոլեգիալ կառավարվող ու ժողովրդավարության սկզբունքները հարգող, հեղինակություններից զերծ միջավայրում։

Օրինաց երկիր կուսակցություն logo Օրինաց երկիր կուսակցություն

  • Հայաստան-Սփյուռք–Արցախ եռամիասնության ամրապնդում: Համահայկական կառույցների ձևավորում՝ ներառյալ Համահայկական խորհրդարան, Համահայկական խորհուրդ, որտեղ մի դեպքում փորձաքննություն և խորհրդատվություն կանցնեն Ազգային ժողովի կողմից ընդունված օրենքները, մյուս դեպքում` Կառավարության և գործադիր իշխանության որոշումները:
  • Սփյուռքահայերի՝ երկրի զարգացման գործում ներգրավման նորարարական այլ մեխանիզմների ներդրում: Խրախուսել և աջակցել սփյուռքահայերին՝ Հայաստանում ներդրումներ կատարելու, ձեռներեցությամբ զբաղվելու ցանկությանը, երաշխավորել նրանց օրինական իրավունքների և շահերի պաշտպանությունը:

Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն logo Հայաստանի քրիստոնեա-ժողովրդական վերածնունդ կուսակցություն

  • Մեր նպատակն է ԱԺ-ում ձևավորել աջկենտրոն բևեռը հայկական արքետիպի հիմքի վրա: Հայաստանում և սփյուռքում ծավալել քրիստոնեական վերականգնումի շարժում, որի հիմքը Հայոց մշակութային քաղաքակրթական ինքնությունն է:

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն logo Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցություն

  • ՀՀ արտաքին քաղաքականության մեջ առաջնորդող սկզբունք համարել այն, որ Հայոց պետականությունը ոչ միայն Հայաստանի քաղաքացիների, այլև համայն հայության ազգային նպատակների իրականացման երաշխավորն է:
  • Ամեն ինչ անել սփյուռքահայությանը հայոց պետականության գործընթացում լիարժեք ներգրավելու համար:
  • Վարել ակտիվ հայրենադարձման քաղաքականություն, նպաստել, որ հայրենիքից հեռացած մեր համաքաղաքացիները և սփյուռքահայերը վերադառնան իրենց երկիր՝ քանի դեռ նրանց սերունդները չեն ուծացվել ու չեն դադարել հայ լինելուց: Հայրենիքից հեռացածները և տարիներ ի վեր հայկական Սփյուռքում հանգրվանածները այլ երկրների տնտեսական, գիտական, մշակութային, մարզական էլիտայի մաս են: Հայրենադարձության բարենպաստ պայմաններ ստեղծելով՝ այդ ներուժն ու կարողությունը կծառայեն մեր բոլորի հայրենիքին:

Ժառանգություն logo Ժառանգություն

Հայաստանն իր բոլոր քաղաքացիների, ինչպես նաեւ համայն հայության Հայրենիքն է։

Սփյուռքահայությունը հայ ազգի անտրոհելի մասն է։

Ազգային միասնության խնդիրն առաջնայիններից է։

ՀՀ ազգային անվտանգության շրջանակներում են նաեւ Սփյուռքի մեր բոլոր հայրենակիցների կենսապահովմանն ու գործունեությանն առնչվող խնդիրները։

Սփյուռքը, լինելով 20-րդ դարասկզբի Հայոց ցեղասպանության եւ դրան հետեւած պատմական հայրենիքի հայաթափման ողբերգական հետեւանքը, իր բուն էությամբ բացասական երեւույթի արգասիք է։ Բայց ի հեճուկս չարակամների՝ այսօր Սփյուռքը դժբախտությունից վերաճել է բարեբախտության՝ անկախություն վերստացած Հայաստանի համար դառնալով նյութական ու հոգեւոր նեցուկ։ Այլեւս երկվություն չկա այն հարցում, որ հայության հատվածական բաժանումները հիմնավորապես սխալ են։ Աշխարհի բոլոր հայերը՝ անկախ բնակության վայրից, դավանանքից ու սոցիալական դրությունից, մեկ հայրենիք գիտեն՝ Հայաստանը, մեկ նպատակ ունեն՝ Հայաստանի անպարտելիությունը։

Համաշխարհային հայահավաքը նախնյաց հողում՝ մնում է յուրաքանչյուրիս սրբազան երազանքը։ Մինչ այդ երանելի պահը՝ Հայաստանի իշխանությունները պարտավոր են օժանդակել Սփյուռքում հայապահպանությանը, պաշտպանել Սփյուռքի մեր հայրենակիցների իրավունքներն ու շահերը, ինչպեսեւ անել կարելին՝ գործնական քայլերով համախմբելու համար սփյուռքյան ողջ կարողականությունը, ընդգրկելով նաեւ սփյուռքահայ անհատներին, գիտնականներին, մտավորականներին, արհեստավարժներին (թեեւ հասկանալի է, որ այնտեղ գոյություն ունեցող ցանկացած կառույց ունի եւ դեռ երկար ժամանակ ունենալու է ազգային իղձերի իրականացման գործում իր անուրանալի դերը)։

Հայ ազգային օրգանիզմի մեջ Սփյուռքի մասնաբաժինը թե քանակական, թե որակական առումներով հսկայական է։

Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է նպաստի յուրաքանչյուր սփյուռքահայի՝ Հայաստանի եւ իրար հետ հաղորդակցման հնարավորությունների դյուրացմանը, օժանդակի Սփյուռքում հայապահպանությանը։ Հայաստանը պետք է դառնա սփյուռքահայ տարբեր համայնքներին կապող օղակը, շփման գլխավոր կենտրոնը։ Սփյուռքն իր հերթին Հայաստանի եւ աշխարհի միջեւ մշակութային, տնտեսական, քաղաքական կապի եւ համագործակցության լավագույն կամուրջն է։

Ցանկացած երկիր, ուր գոյություն ունի հայկական հոծ գաղթօջախ, պետք է համարվի Հայաստանի Հանրապետության ազգային շահերի գործողության գոտի։ Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգությունը ներառում է նաեւ սփյուռքահայության անվտանգությունը։

Համաշխարհային հայկական հզոր կազմակերպության ստեղծումը օրախնդիր է, սակայն այն կարող է իրապես միավորիչ դեր կատարել եւ արդյունավետ գործել միայն Հայաստանի ժողովրդի կողմից ազատորեն եւ օրինական ճանապարհով ընտրված, համաշխարհային հանրության հարգանքը վայելող օրինավոր, հեղինակավոր իշխանությունների աջակցությամբ եւ հովանավորությամբ։

Սփյուռքահայությունը ժողովրդական դիվանագիտության ընձեռած հնարավորությունների միջոցով պետք է դրսեւորի ավելի աշխույժ քաղաքական դիրքորոշում եւ գործուն աջակցություն ցուցաբերի Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականությանը։

Հայաստանում օրինական իշխանությունների առկայությունը վստահություն կներշնչի նաեւ սփյուռքահայ ներդրողներին։ Հայաստանը ոչ այնքան սփյուռքահայության նյութական աջակցության կարիքն ունի, որքան նրա փոխշահավետ գործակցության, տեխնոլոգիական եւ խորհրդատվական աջակցության։

Հայաստանը պետք է աջակցի հատկապես Սփյուռքի հայկական կրթական օջախներին, երիտասարդական, ուսումնա-հայրենասիրական, մշակութային կազմակերպություններին, ամրապնդի կապերը Հայաստանի եւ Սփյուռքի հայ երիտասարդների միջեւ: Սփյուռքահայության եւ հատկապես երիտասարդության մեջ ազգային ինքնագիտակցության պահպանումն ու զարգացումը համայն հայության կարեւորագույն խնդիրներից մեկն է:

Սփյուռքը չպետք է տարրալուծվի այլոց մշակույթներում, այլ Հայաստանի հետ համաշխարհային քաղաքակրթության բեմահարթակում հանդես գա որպես ինքնուրույն եւ ինքնատիպ դերակատար՝ սեփական դիմագծով, արժեքավոր ասելիքով եւ արժանապատիվ կեցվածքով։

Հայաստանի, Արցախի եւ Սփյուռքի համար երբեմն կարող է տարբեր լինել ազգային նպատակներին հասնելու մարտավարությունը, բայց ոչ երբեք՝ ռազմավարությունը։

Անհրաժեշտ է հաշվի նստել այն իրողության հետ, որ հայ ազգը կարծես վեր է ածվում սփռված կենսակերպ ունեցող մի գոյացության։ Պատմական Մեծ Հայքին, Փոքր Հայքին, Բարձր Հայքին, Պարսկահայքին ավելացել է Սփյուռքը՝ տարածքային եւ կազմակերպական իր ուրույն կառուցվածքով։ Այդուհանդերձ, Սփյուռքի քանակական աճը՝ ի հաշիվ Հայաստանի բնակչության շարունակվող արտահոսքի, անցանկալի գործընթաց է, սակայն՝ ցավալի իրողություն։ Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններում կարեւոր է առաջնորդվել միջազգային նորմերով, մասնավորապես՝ պետությունների կողմից միմյանց ներքին գործերին չխառնվելու պայմանով։ Սակայն անհրաժեշտ է նաեւ մշակել ու կիրառության մեջ դնել այդ հարաբերությունների սպասարկման այնպիսի տիպօրինակներ, որոնք եթե ոչ Հայաստանի Հանրապետությանը, ապա գոնե նորաստեղծ համաշխարհային հայկական կառույցներին հնարավորություն կտան արդյունավետորեն մասնակցել որեւէ երկրում համայնքների, ցանկալի է՝ հայկական ծագում ունեցող, եւ դա պահպանած յուրաքանչյուր քաղաքացու ինքնակազմակերպման եւ ինքնակառավարման գործին՝ այն առավել արդյունավետ դարձնելու նպատակով։

Այս համատեքստում ազգային համաշխարհային կառույցի ստեղծման գլխավոր նպատակը պետք է լինի ամբողջ Սփյուռքի արդի կառավարմանը նպաստելը՝ Սփյուռքի իսկ հաշվետու վերնախավի կողմից։ Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է անի ամեն հնարավորը՝ այս գործին աջակցելու համար։

Վերոհիշյալի հետ մեկտեղ պետք է վերաիմաստավորվեն «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի գործառույթները. այն պետք է վերածվի ՀայրենիքևՍփյուռք համագործակցությանը նպաստող, այդ ոլորտի գործունեությունը համակարգող կառույցի, որի աշխատանքը վերահսկելի լինի Հայաստանի հասարակության ու Սփյուռքի համար։

Երկքաղաքացիության հարցը բազմակողմանի եւ ընդգրկուն է, որի լուծումը պետք է գտնվի անմիջապես։ Իրական կյանքում նրա կիրառումը պետք է լինի աստիճանական՝ նկատի առնելով իրավունքների եւ պարտականությունների ողջ համալիրը։

Հայաստան-Սփյուռք փոխհարաբերություններում ազգային անվտանգության տեսանկյունից խիստ կարեւոր են հայրենադարձության խթանումն ու գործընթացի կանոնակարգումը: Այդ նպատակով հրատապ է «Հայրենադարձության մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումը՝ պետության կողմից հստակ պարտավորությունների ստանձնմամբ, այդ թվում՝ վերադարձողների քաղաքացիական, բնակարանային, սոցիալական մյուս հիմնահարցերի լուծման, հասարակությանը նրանց սերտաճման համար տարբերակված մեխանիզմների ամրագրմամբ։

 

Հայ ազգային կոնգրես logo Հայ ազգային կոնգրես

  •  Հայաստանի խնդիրն է նպաստել սփյուռքի կրթական, հոգեւոր եւ մշակութային հաստատությունների ամրապնդմանը, միջհամայնքային կապերի սերտացմանը եւ ակտիվ համագործակցությանը՝ միաժամանակ խուսափելով միջամտել ներհամայնքային հարաբերություններին:
  • Հայաստանը պետք է արագորեն արձագանքի որեւէ երկրի հայ համայնքի նկատմամբ այլատյացության եւ այլ կարգի սպառնալիքների, իրավունքների սահմանափակումների դրսեւորումներին, խրախուսի հայրենադարձությունը, տնտեսական ու սոցիալական պայմաններ ստեղծի հայրենիք վերադարձող հայերի համար